poniedziałek, 10 wrzesień 2018 13:56

Książka "Cena nieważkości. Kulisy lotu Polaka w kosmos".

Napisane przez PAP Nauka w Polsce
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Okładka książki / Źródło zdjęcia: Agora Okładka książki / Źródło zdjęcia: Agora

Mirosław Hermaszewski jest postacią kontrowersyjną, ale i poniekąd dzisiaj zapomnianą. Jak to się w ogóle stało, że w kosmos poleciał Polak? Opowiada o tym nowa książka reporterów Dariusza Kortki i Marcina Pietraszewskiego.

A teraz: niech każda osoba urodzona po 1978 roku zastanowi się: co właściwie wie o pierwszym (i jak dotąd jedynym) Polaku w kosmosie? Skojarzy zapewne, że Mirosław Hermaszewski jest kontrowersyjny - przypomni np. że w stanie wojennym był członkiem WRON-u. Ale co z samym lotem? Jak do niego doszło? Kto jeszcze z Hermaszewskim leciał? Co robili na orbicie? O ile ktoś nie jest pasjonatem tematyki kosmicznej, to raczej niewiele będzie w stanie na te tematy powiedzieć.

Po części sytuacja ta jest wynikiem tajemnicy otaczającej radziecki program kosmiczny, w którym informacje zawsze były bardzo ściśle kontrolowane - przykładowo, o kosmicznej przygodzie Jurija Gagarina świat usłyszał dopiero jak Gagarin już bezpiecznie powrócił na Ziemię. Po trochu będzie ona rezultatem tego, że Hermaszewskiego nie dało się długo kreować na narodowego bohatera bez skazy, jak Gagarina. (Loty w kosmos były zresztą dość abstrakcyjną rzeczą w kraju, w którym dawało się już zaobserwować pierwsze oznaki kryzysu gospodarczego.)

Niepostrzeżenie, w tym roku minęła 40 rocznica lotu Polaka. Przy tej właśnie okazji tematem tym postanowiła zająć się dwójka znanych reportażystów, Dariusz Kortko i Marcin Pietraszewski.

"Chcieliśmy napisać o tej historii, gdyż jest ona dość nam bliska - to historia z naszej młodości" - opowiada w rozmowie z PAP Dariusz Kortko. "Ale wtedy była to historia opowiedziana z jednej strony. Teraz, kiedy sami jesteśmy reporterami, pomyśleliśmy, że fajnie byłoby wrócić do tej historii i opowiedzieć ją od nowa, czyli troszkę pełniej, nie tylko z punktu widzenia propagandy ówczesnej, ale dowiedzieć się, jak naprawdę było: kim byli kandydaci do lotu w kosmos, jakie emocje nimi targały, o czym myśleli" - wylicza.

Co ciekawe, początek historii lotu Polaka w kosmos ma miejsce w... Stanach Zjednoczonych. Wszystko to było bowiem elementem rywalizacji mocarstw: radziecki program Interkosmos stanowił reakcję na działanie Stanów Zjednoczonych, które na początku lat 70. ogłosiły, że będą wysyłać w kosmos astronautów z zaprzyjaźnionych krajów kapitalistycznych. ZSRR nie mogło być gorsze - i tak właśnie otworzyła się dla Polaka droga w kosmos.

Tej drodze poświęcona jest większość książki. Podążamy za bohaterami od pierwszego, tajemniczo brzmiącego rozkazu: każda jednostka wojsk lotniczych ma wytypować swoich najlepszych pilotów i niezwłocznie wysłać ich na badania do Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie. Rzecz jasna - jak później dowiedzieli się wybrańcy - chodziło o selekcję kandydatów do lotu na orbitę. Temu coraz bardziej zmniejszającemu się gronu towarzyszymy na wszystkich etapach podróży: przez kolejne testy, wizyty w podmoskiewskim Gwiezdnym Miasteczku, aż po wybór ostatecznej dwójki kandydatów: majora Mirosława Hermaszewskiego i podpułkownika Zenona Jankowskiego.

Spore fragmenty książki poświęcone są relacji Hermaszewskiego i Jankowskiego - choć bowiem do samego końca odbywali oni szkolenie wspólnie, to w kosmos mógł polecieć tylko jeden z nich. Trudno, żeby taka sytuacja nie pozostawiła śladu. "Jankowski ma poczucie, że ta rywalizacja nie była do końca uczciwa i że on tak naprawdę od samego początku był na straconej pozycji, że Hermaszewski był faworyzowany" - opowiada Marcin Pietraszewski.

Czy tak było? "Kiedy gra toczy się o tak wysoką stawkę, po prostu pojawia się też potrzeba racjonalizacji: dlaczego ja przegrałem, a dlaczego tamten wygrał?" - mówi Kortko. "Tymczasem oni byli naprawdę przygotowani tak samo. Mieli te same testy, pozdawali te same egzaminy, mieli taką samą wiedzę - a nawet Jankowski był pod względem fizycznym lepszym kandydatem do lotu w kosmos, bo był niższy" - dodaje. O to, co zadecydowało o wyborze Hermaszewskiego, reporterzy pytali gen. Piotra Klimuka, dowódcę misji Polaka. "Mówił, że tak naprawdę poszło o ogólne wrażenie, czyli coś, co jest bardzo ulotne i niemierzalne. Hermaszewski miał być bardziej otwarty, a Jankowski - bardziej wycofany" - stwierdza Kortko.

Jak jednak pokazać, co dokładnie składa się na to ulotne wrażenie? W wielu miejscach książki Hermaszewski zestawiany jest z pierwszym człowiekiem w kosmosie - czyli Jurijem Gagarinem. "Chodziło o to, żeby pokazać wzór kosmonauty" - tłumaczy Kortko. Radzieccy zdobywcy kosmosu zdecydowanie różnili się bowiem od używających życia astronautów z USA. "Gagarin przedstawiany był jako wzór człowieka radzieckiego: reprezentant narodu musi zachowywać się przyzwoicie i skromnie, podkreślając wspólną pracę, wspólnotę. Zestawiając Hermaszewskiego z Gagarinem chcieliśmy pokazać, że być może został wybrany dlatego, że charakterem był bardziej zbliżony do tego wzorca" - opowiada.

Hermaszewskiemu nie udało się jednak pozostać przez dłuższy czas bohaterem zbiorowej świadomości. "Przygotowano i znaczki, i plakaty, książki, programy naukowe i ten festiwal popularności trwał parę miesięcy, ale zakończył się w październiku, bo okazało się, że Polak został papieżem - i Polacy mieli nowego bohatera i nową ikonę" - wspomina Kortko.

Postać polskiego kosmonauty warto sobie jednak przypomnieć - choćby tylko dlatego, że nieprędko doczekamy się kolejnego rodaka (bądź rodaczki) w kosmosie. ("Nie za naszego życia" - to prognoza Dariusza Kortki.) Jak by do tego mogło dojść? Jakie przeszkody stoją przed ludźmi, którzy mieliby lecieć - jak ostatnio coraz częściej się wspomina - na Marsa? Temu w dużej mierze poświęcona jest końcówka książki - poprzez rozmowy z ekspertami szkicowany jest obraz trudności (przede wszystkim psychicznych), na które napotkałaby taka teoretyczna misja. Lektura ta nie jest może nazbyt optymistyczna - ale z całą pewnością bardzo ciekawa.

Książka "Cena nieważkości. Kulisy lotu Polaka w kosmos" ukazała się pod koniec sierpnia nakładem wydawnictwa Agora.

Źródło: PAP - Nauka w Polsce, Katarzyna Florencka

Czytany 624 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 10 wrzesień 2018 14:00

Artykuły powiązane

  • PW-Sat2 powinien krążyć na orbicie nie dłużej niż 840 dni.

    Po otwarciu żagla deorbitacyjnego satelita PW-Sat2 powinien krążyć na orbicie nie dłużej niż 2,3 roku (840 dni) - piszą twórcy satelity, analizując jego zachowanie na orbicie. To znacznie szybciej niż 15-20 lat, które spędziłby tam satelita takich rozmiarów pozbawiony żagla.

  • Nicole Stott: w przestrzeni kosmicznej poczułam szczególną więź z Ziemią.

    Lot w przestrzeń kosmiczną to przeżycie przekraczające wyobrażenia; kiedy się tego doświadcza, odczuwa się paradoksalnie większą niż kiedykolwiek wcześniej więź z Ziemią – opowiadała w sobotę w Katowicach amerykańska astronautka Nicole Stott.

  • Polska przystąpiła do europejskiego Konsorcjum Space Surveillance and Tracking.

    Z końcem 2018 r. Polska stała się pełnoprawnym członkiem europejskiego Konsorcjum SST (Space Surveillance and Tracking - Obserwacja i Śledzenie Obiektów Kosmicznych). Umowa akcesyjna została podpisana 19 grudnia 2018 r. w siedzibie Polskiej Agencji Kosmicznej w Warszawie. Dołączenie do konsorcjum umożliwi krajowym podmiotom udział w przedsięwzięciach finansowanych ze środków Unii Europejskiej, których budżet w bieżącej i przyszłej perspektywie finansowej może wynieść ponad 350 mln euro.

  • Satelita studentów AGH i UJ zabierze w kosmos zdjęcia internautów.

    Zbiórkę zdjęć wśród internautów ogłosili w środę studenci AGH i UJ, twórcy satelity KRAKsat, który w kwietniu ma znaleźć się w przestrzeni kosmicznej. Zainteresowani tym, by ich fotografie poleciały w kosmos, mogą je zgłaszać do 16 stycznia.

  • MPiT: polska składka do programu Europejskiej Agencji Kosmicznej większa o 70 proc.

    MPiT zwiększyło o 70 proc. składkę do programu GSTP, wsparcia technologicznego Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) - podało w poniedziałek Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii. Dodano, że dzięki dodatkowym środkom polskie firmy ponownie mogą startować w przetargach tego programu.

  • Miniaturyzacja satelitów zmienia oblicze światowego przemysłu kosmicznego.

    Za datę wyznaczającą narodziny przemysłu kosmicznego można przyjąć umownie 4 października 1957 r. – dzień wyniesienia w przestrzeń pozaziemską Sputnika 1, pierwszego sztucznego satelity na orbicie Ziemi. Data ta wiąże się jednocześnie z początkiem drugiego etapu w rozwoju badania kosmosu przez człowieka - pierwsza jego faza, którą można określić jako Space 1.0, to czasy przed lotami pojazdów kosmicznych, era wielkich astronomów – Galileusza, Kopernika i Heweliusza.

  • Naukowiec: lądowanie sondy na niewidocznej stronie Księżyca to pokaz możliwości Chin.

    Lądowanie sondy po niewidocznej z Ziemi stronie Księżyca to wyraźny pokaz możliwości technologii kosmicznych Chin - powiedział PAP geolog planetarny dr Jakub Ciążela. W chiński projekt eksploracji Srebrnego Globu zaangażowani są również Polacy.

  • Pomiar emocji i stresu astronautów łatwiejszy dzięki polskiemu rozwiązaniu.

    Urządzenie monitorujące wybrane emocje np. strach oraz poziom relaksu i stresu z dokładnością sięgającą 99 proc. opracowały polskie firmy dla Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Może przydać się ono zarówno astronautom, ale też np. służbom mundurowym czy sportowcom.

  • Satelita PW-Sat2 wykona swoje ostatnie zadanie wcześniej, niż zakładano.

    Studencki satelita PW-Sat2, który od początku grudnia znajduje się w kosmosie, swój ostatni i najważniejszy eksperyment przeprowadzi wcześniej, niż zakładano. Będzie nim otwarcie żagla deorbitacyjnego, które zaplanowano na poranek 29 grudnia.

  • PAK: projekt Krajowego Programu Kosmicznego przekazany do premiera.

    Realizację 54 projektów wspierających rozwój krajowego sektora kosmicznego w ciągu 3 lat przewiduje projekt Krajowego Programu Kosmicznego, którego zakładany budżet to 248,5 mln zł. Dokument w tej sprawie przekazano do premiera - podała Polska Agencja Kosmiczna.

  • MNiSW: Astronika i Centrum Badań Kosmicznych PAN będą badać księżyce Jowisza.

    Dzięki uczestnictwu Polski w Europejskiej Agencji Kosmicznej, nasi naukowcy i inżynierowie będą badać system Jowisza. Udział Astroniki i CBK PAN w misji JUICE to modelowy przykład współpracy nauki i przemysłu.

  • Krajowy Program Kosmiczny 2019-2021: 54 projekty wspierające rozwój polskiej branży kosmicznej na 3 lata.

    Realizację 54 uzupełniających się projektów wspierających rozwój krajowego sektora kosmicznego w ciągu 3 lat przewiduje projekt Krajowego Programu Kosmicznego na lata 2019-2021 (KPK 2019-2021). Zakładany budżet programu wynosi 248,5 mln zł. Dokument, opracowany przez Polską Agencję Kosmiczną (PAK) w bliskiej współpracy z podmiotami naukowymi i przemysłowymi oraz otoczeniem administracyjnym krajowej branży kosmicznej, uzyskał jednomyślną, pozytywną opinię Rady PAK i został właśnie przekazany do Prezesa Rady Ministrów nadzorującego działalność agencji.

  • Po raz kolejny przełożono start rakiety z satelitą PW-Sat2 na pokładzie.

    Odwołano zaplanowany na niedzielny wieczór polskiego czasu start rakiety Falcon 9, która ma wynieść w kosmos m.in. polskiego satelitę studenckiego PW-Sat2. Jak podała firma SpaceX, która wysyła rakietę, najbliższy termin startu to poniedziałek, 3 grudnia.

  • Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o Polskiej Agencji Kosmicznej.

    Usprawnienie działania i doprecyzowanie zakresu zadań – to główne cele nowelizacji ustawy o Polskiej Agencji Kosmicznej (PAK), którą przyjęła dziś Rada Ministrów. PAK, jako agencja wykonawcza, ma wspierać przemysł kosmiczny, użytkowanie przestrzeni kosmicznej, rozwój technik kosmicznych, w tym inżynierii satelitarnej, a także badania i wykorzystywanie ich wyników do celów użytkowych, gospodarczych, obronnych i bezpieczeństwa państwa.

  • Polski wkład w badania kosmosu - lądowanie misji NASA Insight na Marsie.

    Czy polski Kret wyląduje na Marsie? Dziś około godziny 21.00 czasu polskiego na Marsie ma wylądować misja NASA InSight, czyli pierwsza w historii misja poświęcona badaniom głębokiego wnętrza Marsa. Zbadanie wnętrza czerwonej planety umożliwiła polska firma Astronika, która zaprojektowała i wykonała mechanizm napędowy Kreta HP3, który wbije się na 5 metrów w marsjański grunt.

  • SatRevolution tworzy pierwszą polską konstelację satelitów ScopeSat.

    Do 2026 roku firma SatRevolution planuje umieścić na orbicie ponad sześćdziesiąt satelitów, które stworzą pierwszą polską konstelację REC, umożliwiającą obrazowanie Ziemi w czasie rzeczywistym. Rozwiązanie, którego wybrane elementy przeszły już pierwsze testy, znajdzie zastosowanie w transporcie, zarządzaniu kryzysowym, czy monitorowaniu miast na potrzeby smart city.

  • Kolejny satelita ICEYE już 19 listopada trafi na orbitę.

    ICEYE-X2 to wyposażony w radar SAR polsko-fiński satelita do obserwacji Ziemi. Jego wystrzelenie stanowić będzie kolejny krok na drodze do budowy innowacyjnej konstelacji zdolnej do pozyskiwania wysokiej jakości zobrazowań satelitarnych niezależnie od warunków pogodowych. Start misji zaplanowano na 19 listopada. Satelita został zaprojektowany i wybudowany przez fińską firmę ICEYE, przy udziale polskiej spółki Creotech Instruments S.A.

  • Intensywny listopad w polskim sektorze kosmicznym.

    Co łączy lądowanie na Marsie sondy InSight NASA, wyniesienie w przestrzeń kosmiczną 3 satelitów i wystrzelenie prototypu rakiety suborbitalnej na wysokość 15 km? We wszystkich tych projektach aktywnie uczestniczy Polska. Co istotne, wszystkie te ważne wydarzenia dla polskiego sektora kosmicznego będą miały miejsce w drugiej połowie listopada 2018 r. Promować je będzie kampania pod hasłem „Poland in Space – kosmiczny listopad” realizowana przy wsparciu Polskiej Agencji Kosmicznej oraz Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii.

  • Książka: Niebo rozwianych nadziei. Zachodni sojusznicy wobec wojny powietrznej w Polsce we wrześniu 1939 roku.

    Wiedza o tym, że zaatakowana 1 września 1939 roku Rzeczpospolita daremnie oczekiwała obiecanej jej lotniczej pomocy zachodnich aliantów, jest w Polsce powszechna. Choć jednak od dramatycznych wydarzeń tego okresu minęło już niemal osiem dziesięcioleci, informacje o mechanizmach decyzji podejmowanych wówczas w Paryżu i Londynie wciąż pozostawały zaskakująco niepełne, oparte na ograniczonej podstawie źródłowej.

  • Udany start Ariane 5 z Kourou: BepiColombo wyrusza ku Merkuremu.

    W sobotę 20 października o 03.45 czasu CET z kosmodromu w Kourou w Gujanie Francuskiej wystartowała rakieta nośna Ariane 5, rozpoczynając europejsko-japońską misję BepiColombo, której celem jest Merkury. Start z Kourou rozpoczął długą podróż satelity, zbudowanego przez spółkę Airbus dla Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i Japońskiej Agencji Kosmicznej (JAXA).

Redakcja poleca

Sie 10, 2018
Central European Engine Services Sp. z o.o. – w skrócie CEES jest ...
Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik ...
Wrz 13, 2018
To już trzecia edycja lotniczej imprezy "Skrzydła nad Kazimierzem". ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które ...
Lip 14, 2018
Od 13 lipca w bazie lotniczej Fairford trwa kolejny Royal ...
Maj 23, 2018
21 maja br. Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych nawiązała ...
Maj 16, 2018
Sikorsky/PZL Mielec, firma Lockheed Martin (NYSE: LMT), podpisała ...
Kwi 19, 2018
Na ukończeniu jest właśnie malowanie nowego hełmofonu dla por. pilota ...
Kwi 18, 2018
Piotr Rejmer i Tomasz Białoszewski z lotniczego portalu filmowego ...

Najczęściej czytane

Sty 11, 2019
Siły Powietrzne Francji poinformowały o śmierci pilotów, którzy byli ...
Sty 10, 2019
We wtorek, 9 grudnia, w wieku 65 lat zmarła pilotka szybowcowa Iwona ...
Sty 11, 2019
Rekrutacja na studia wojskowe w Lotniczej Akademii Wojskowej będą się ...
Sty 04, 2019
Trzynaście lat mija od czasu kiedy poleciałem na pierwszą polską ...
Sty 02, 2019
Każdy kto miał do czynienia z modelarstwem zna zapewne firmę ...
Sty 02, 2019
Od 1 stycznia 2019 roku port na Sadkowie nie będzie obsługiwał lotów ...
Sty 03, 2019
Do końca marca przedłużony został mandat Polskiego Kontyngentu ...
Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez ...
Gru 18, 2018
Top Gun 2 jest teraz w fazie produkcji, a plan filmowy przeniósł się ...
Gru 15, 2018
Węgierskie Ministerstwo Obrony zamówiło 16 śmigłowców ...
Gru 15, 2018
14 grudnia 2018 r. na placu przed pomnikiem Bohaterskim Lotnikom ...
Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik ...

Nasze wywiady

Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga ...
Lut 04, 2018
Wczoraj w Hotelu Aiport Okęcie odbyła się impreza Open Day Cumulusy ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat ...
Wrz 12, 2017
W sobotę 9 września ekipa portalu Aviation24.pl odwiedziła urocze ...
Wrz 05, 2017
W imieniu firmy Eurofighter Jagdflugzeug GmbH i jej firm ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 17 Stycznia 2019    |    Wydarzyło się: 1949 – 20 osób zginęło w katastrofie brytyjskiego samolotu pasażerskiego Avro 688/689 Tudor u wybrzeży Bermudów. 1963 – Dokonano oblotu brytyjskiego samolotu transportowego Short SC.7 Skyvan. 1966 – Zderzenie dwóch amerykańskich samolotów wojskowych nad hiszpańską wioską Palomares. W wyniku kolizji z bombowca B-52 wypadły 4 nieuzbrojone bomby wodorowe. 1847 – Urodził się Nikołaj Żukowski, rosyjski naukowiec, twórca współczesnej aerodynamiki i hydrodynamiki, pionier lotnictwa (zm. 1921).

Lotnicza książka

Gru 27, 2018
Zbliża się koniec roku w którym obchodzimy 100-rocznicę Odzyskania ...
Lis 14, 2018
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie zaprasza na oblot książki pt. ...
Lis 03, 2018
Wiedza o tym, że zaatakowana 1 września 1939 roku Rzeczpospolita ...
Sie 22, 2018
Pasjonująca historia polskich pilotów, których odwaga i męstwo ...
Cze 08, 2018
Książka, która zdaniem Mariusza Szczygła warta jest złamania siódmego ...
Cze 06, 2018
Karaś, Junak, Iskra, Bies, wreszcie i Orlik. Pasjonaci aeronautyki ...
Mar 17, 2018
Zastanawialiście się kiedyś, jaki zapach ma przestrzeń kosmiczna? A ...
Mar 01, 2018
Kilka miesięcy temu nakładem poznańskiego wydawnictwa DYGRESJE ...
Lut 19, 2018
Był rok 1982. Od czterech lat byłem pracownikiem ZRLiLK. Ten akurat ...

Nasze Video

Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim ...
Sie 15, 2017
W tym roku postanowiliśmy zmienić miejscówkę i nakręcić przelot ...
Maj 19, 2017
Pod koniec kwietnia dzieci z jednej z warszawskich szkół podstawowych ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś ...
Top