Wydrukuj tę stronę
środa, 12 grudzień 2018 08:13

Katastrofa, której nic nie zapowiadało. Czy historia polskiego lotnictwa może być ciekawa? Część V.

Napisane przez Navcom Systems Fly
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
RWD 14b Czapla. - Źródło zdjęcia: Wikimedia Commons RWD 14b Czapla. - Źródło zdjęcia: Wikimedia Commons

Zakłady Mechaniczne Plage & Laśkiewicz przeżywały rozkwit. Nastały złote czasy dla lotnictwa polskiego. Pod kierownictwem wybitnego konstruktora Jerzego Rudlickiego skonstruowano 11 prototypów samolotów. W latach 1929–1930 zakłady wyprodukowały na licencji Fokkera jedenaście samolotów pasażerskich Fokker F-VIIB/3m.

Z Departamentem Aeronautyki Ministerstwa Spraw Wojskowych podpisano kontrakt na dostawę 50 maszyn Lublin R-XIIIF. Rosnące w siłę polskie eskadry odebrały pierwszych siedem samolotów. Sytuacja wydawała się sielankowa. Jednak ...

CZARNE CHMURY

Gen. Rayski, zwolennik nacjonalizacji, wielokrotnie dawał dyrekcji zakładów do zrozumienia, że czeka je lepsza przyszłość po upaństwowieniu. Kiedy sugestie nie pomogły, Rayski narzucił zakładom w 1933 roku nowego dyrektora – płk. Józefa Zajączkowskiego. Zagroził nawet anulowaniem zamówień przez wojsko, jeśli fabryka nie przyjmie nowego szefa. Nad zakładem zaczęły zbierać się czarne chmury. Kiedy do Polski dotarła informacja o uszkodzeniu samolotu Lublin R-XIII, oskarżono zakład o produkcję samolotów z wadami konstrukcyjnymi. Przy okazji przypomniano wypadki z „latającymi trumnami”, „ujawniono” malwersacje finansowe oraz to, że zakład oprócz samolotów produkował karoserie samochodowe i kotły parowe, na które rzekomo pobierał fundusze z zaliczek na budowę samolotów. O samolotach R.XIII/R.XIV pisano, że nie mają żadnej wartości bojowej. Ministerstwo, za radą Rayskiego, cofnęło zamówienie na pozostałe samoloty. Na skutek kłopotów finansowych wynikających z zerwania umowy, wytwórnia Plage i Laśkiewicz ogłosiła upadłość. 18 samolotów R.XIIIF będących w budowie zostało wycenionych po cenie złomu, po czym wytwórnia została znacjonalizowana. Generał Ludomił Rayski odniósł sukces. Zwolnił inżyniera Rudlickiego, przejął jego notatki i projekty... Rudlicki nie został zatrudniony w żadnym z polskich zakładów lotniczych.

NOWA ERA

Fabryka przyjęła nazwę Lubelskiej Wytwórni Samolotów – LWS, zmieniono oznaczenia maszyn na LWS. W 1936 ukończono produkcję 50 egz. samolotów towarzyszących Lublin R-XIIIF, którą rozpoczęto przed ogłoszeniem upadłości zakładu. Na bazie projektu samolotu pasażerskiego, rozpoczęto prace nad polskim bombowcem LWS-4 „Żubr”. „Żubrem” zainteresowała się Rumunia, która planowała zakup 24 jednostek. Lot prototypu bombowca zakończył się śmiercią czterech osób. Przyczyną była wada konstrukcyjna. Rumuni z transakcji zrezygnowali. Mimo rażących uchybień w projekcie, produkcji nie przerwano. W latach 1936–1939 wyprodukowano 15 przekonstruowanych egzemplarzy samolotów. Skierowano je do jednostek szkoleniowych jako maszyny treningowe. Uruchomiono również produkcję licencyjnych samolotów łącznikowo-obserwacyjnych RWD-14 "Czapla". W chwili największego rozwoju, przedsiębiorstwo zatrudniało 1600 pracowników. W 1938 roku powstał prototyp samolotu rozpoznawczego LWS-3 „Mewa”. Produkcję rozpoczęto w 1939 roku. W tym czasie rozpoczęto przygotowania do wojny.

SMUTNY KONIEC

2 września 1939 roku około godziny 7:30 wytwórnia i przyzakładowe lotnisko zostały ostrzelane i dwukrotnie zbombardowane (2 i 9 września). Fabryka nie była przygotowana do obrony. W wyniku ataku zginęło 38 osób. Straty w infrastrukturze wytwórni były niewielkie - jeden hangar z samolotem „Żubr” oraz jedna, stojąca na lotnisku, „Mewa”. Część sprzętu uratowano, część spalono w lesie krępieckim. Na początku października 1941 roku, na terenie LWS przystąpiono do budowy obozu koncentracyjnego Majdanek. Zaadoptowano istniejące już budynki. Bocznicę zakładową wykorzystano jako rampę do wyładunku Żydów trafiających do obozu.

Po wojnie komunistyczne władze nie wznowiły już produkcji samolotów. W miejsce fabryki powstały Lubelskie Zakłady Naprawy Samochodów. Kadrę instruktorską wykorzystano do stworzenia Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku.

Samoloty projektowane i produkowane przez zakłady LWS:

  • LWS-1
  • LWS-2
  • LWS-3 Mewa
  • LWS-4 (lekki myśliwiec)
  • LWS-5
  • LWS-6 Żubr
  • LWS-7 Mewa II
  • Lublin R-XIII
  • RWD-14 (LWS Czapla)
  • PZL.39 prototyp lekkiego myśliwca

Zobacz poprzednie części przeglądu lotniczego z okazji 100-lecia lotnictwa polskiego

Materiały i zdjęcia udostępnione zostały przez: Navcom Systems Fly /  Zdjęcia ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego
https://nsfly.eu/images/szablon/logo.png

Czytany 986 razy

Artykuły powiązane