wtorek, 28 styczeń 2020 17:55

101 rocznica urodzin Francisa "Gabby" Gabreskiego, asa myśliwskiego z IIWŚ.

Napisane przez Redakcja
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
101 rocznica urodzin Francisa "Gabby" Gabreskiego, asa myśliwskiego z IIWŚ. fotografia: Franciszek Gabryszewski sfotografowany w kabinie myśliwca Spitfire w trakcie służby w 315 Dywizjonie Myśliwskim „Dęblińskim” [ foto. z kolekcji Wojtka Matusiaka]

Francis „Gabby” Gabreski jest jednym z najbardziej znanych asów II wojny światowej. Stał się najskuteczniejszym amerykańskim pilotem myśliwskim na Europejskim teatrze działań wojennych rejestrując na swoim koncie 28 potwierdzonych zestrzeleń. Bojowa historia tego wybitnego lotnika, nie skończyła się jednak wraz z rokiem 1945. Tytuł asa myśliwskiego miał uzyskać raz jeszcze w walkach toczących się podczas Wojny Koreańskiej. Dzisiaj mija 101 lat od jego urodzin.

Francis Gabreski, a właściwie Franciszek Stanisław Gabryszewski urodził się 28 stycznia 1919 roku w rodzinie polskich emigrantów. Jego rodzice Stanisław Gabryszewski oraz Józefa Gabryszewska z domu Wołoszczak osiedlili się w miejscowości Oil City w stanie Pensylwania w USA i to tam Franciszek Gabryszewski uczęszczał do lokalnej szkoły podstawowej oraz szkoły średniej którą ukończył w 1938 roku. Rozpoczął wówczas studia medyczne na prywatnym katolickim Uniwersytecie Notre Dame znajdującym się w South Bend w stanie Indiana. Swoje pierwsze lotnicze kroki stawiał właśnie w trakcie studiów szkoląc się na własną rękę w prywatnej szkółce lotniczej „Stockert Flying Service”. Lotnicza pasja sprawiła, że na drugim roku studiów Gabreski zgłosił się na wojskowe szkolenie lotnicze. Po zakończeniu roku akademickiego w pełni poświęcił się lataniu. Najpierw ukończył szkolenie wstępne w Parks Air College, a następnie został skierowany do bazy USAAF Gunther Field w stanie Alabama, gdzie przeszedł właściwe szkolenie podstawowe, a następnie szkolenie zaawansowane w bazie Maxwell Field. 14 marca 1941 roku Francis Gabreski otrzymał promocję oficerską i jako podporucznik został skierowany do służby na Hawajach. Tak trafił do 45 Dywizjonu Myśliwskiego 15 Grupy Myśliwskiej USAAF stacjonującego w bazie Wheeler Field około 12 mil na zachód od Pearl Harbor które 7 grudnia 1941 roku zostało zaatakowane przez lotnictwo japońskie. Gabreski w związku z zamieszaniem jakie panowało na ziemi nie miał wówczas możliwości aby sprawdzić się w walce. Kiedy w końcu znalazł się w powietrzu, po samolotach przeciwnika nie było już śladu. Francis Gabreski przewidując rozwój wojennych wypadków postanowił wykorzystać swoją znajomość języka polskiego, i spróbować uzyskać przeniesienie do Wielkiej Brytanii, aby tam nawiązać kontakt z polskimi pilotami. Chciał się od nich nauczyć, a następnie przekazać swoim amerykańskim kolegom cenną wiedzę na temat skutecznego prowadzenia walk myśliwskich. Po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń Gabreski w dniu 11 grudnia 1942 roku trafił do 315 Dywizjonu Myśliwskiego „Dęblińskiego”. Lotnik wielokrotnie wspominał później, że z pobytu w polskim dywizjonie wyniósł ogromne doświadczenie, które przyczyniło się do jego późniejszych sukcesów. Za swoją służbę z polskimi pilotami z rąk Wodza Naczelnego gen. broni Władysława Sikorskiego otrzymał Krzyż Walecznych. Staż w „Dęblińskim” dywizjonie zakończył 26 lutego 1943 roku. Rozpoczął wówczas służbę w 61 Dywizjonie Myśliwskim 56 Grupy Myśliwskiej 8 Armii Powietrznej Stanów Zjednoczonych. 23 stycznia 1944 roku dostał awans na podpułkownika zaś 13 kwietnia tego samego roku został dowódcą 61 Dywizjonu Myśliwskiego. Latając tam na samolocie P-47 Thunderbolt, uzyskał 28 pewnych zestrzeleń.

W amerykańskiej jednostce jego los znowu połączył się z Polakami. Będąc dowódcą dywizjonu umożliwił swoim dawnym polskim kolegom loty na nowym typie samolotu. W 1944 roku grupa polskich ochotników rozpoczęła loty na Thunderboltach przekazując amerykańskim pilotom wiele ze swojego cennego doświadczenia. Kariera Gabreskiego w 61 Dywizjonie Myśliwskim zakończyła się jednak niespodziewanie. 20 lipca 1944 roku podczas lotu bojowego w trakcie ataku na niemieckie lotnisko, „Gabby” zahaczył śmigłem swojego samolotu o ziemię i w konsekwencji musiał awaryjnie lądować. W ten sposób trafił do niemieckiego obozu jenieckiego Stalag Luft 1,  z którego został uwolniony w kwietniu 1945 roku. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych, najpierw latał jako pilot doświadczalny w bazie Wright – Patterson, następnie zrezygnował ze służby w wojsku i poświęcił się lataniu w cywilu. Nie trwało to jednak długo bo od 7 sierpnia 1947 roku Gabreski znowu był w szeregach Sił Powietrznych USA. Początkowo latał w 55 Dywizjonem Myśliwskim 20 Grupy Myśliwskiej w bazie Shaw w Południowej Karolinie. W międzyczasie ukończył studia, a następnie w październiku 1949 roku został dowódcą 56 Grupy Myśliwskiej stacjonującej w Selfridge w stanie Michigan. Jednostka była wyposażona w odrzutowe samoloty F-80 Shooting Star, a od czerwca 1950 roku zaczęły do niej trafiać pierwsze myśliwce F-86 Sabre. Kiedy wybuchł konflikt w Korei szybko okazało się, że doświadczeni piloci myśliwscy są tam pilnie potrzebni. Gabreski ruszył więc na drugą w swoim życiu wojnę. Służbę na Dalekim Wschodzie rozpoczął w czerwcu 1951 roku w 4 Skrzydle Myśliwców Przechwytujących gdzie od razu objął stanowisko zastępcy dowódcy skrzydła, a swój pierwszy lot bojowy wykonał 17 czerwca 1951 roku. Latając w tej jednostce „Gabby” zestrzelił na pewno trzy samoloty MiG-15.  Gabreski 8 listopada 1951 roku został przeniesiony by objąć dowodzenie 51 Skrzydłem Myśliwców Przechwytujących. W tej jednostce do swojej listy zwycięstw dołożył jeszcze 3,5 zestrzelenia (MiG-15). Oprócz lotów bojowych w Korei, Gabreski angażował się także w działalność charytatywną, wykorzystując swoją popularność organizował zbiórki darów dla ofiar wojny. Francis Gabreski swoją służbę w Korei zakończył 4 czerwca 1952 roku. Wracał jako bohater, 22 czerwca 1952 roku odwiedził Biały Dom i z rąk Prezydenta Stanów Zjednoczonych Harry’ego Trumana otrzymał oficjalne podziękowanie za osiągnięcia bojowe. Pełnił funkcje sztabowe, ale również aktywnie dowodził w jednostkach lotniczych. Od lipca 1952 roku do stycznia roku 1953 był Szefem Operacji Bojowych w bazie Norton w Kalifornii. Następnie został Szefem Specjalnego Oddziału Projektów Sił Powietrznych w tej samej bazie. Od lipca 1954 do lipca 1955 roku szkolił się w Wojskowej Akademii USAF w bazie Maxwell w Alabamie, a następnie został Zastępcą Szefa Operacji Sztabowych w dowództwie 9 Armii Powietrznej znajdującej się w bazie Shaw w Południowej Karolinie. We wrześniu 1956 roku został zaangażowany do organizowania nowej bazy samolotów myśliwskich w Karolinie Południowej. Pierwotne 342 Taktyczne Skrzydło Myśliwskie w Myrtle Beach w Południowej Karolinie wkrótce stało się 354 Taktycznym Skrzydłem Myśliwskim, na którego czele stanął właśnie ”Gabby”.  Służba w Myrtle Beach zakończyła się dla Gabreskiego w sierpniu 1960 roku, kiedy to został wyznaczony na stanowisko Dowódcy 18 Taktycznego Skrzydła Myśliwskiego w bazie Kadena znajdującej się na Okinawie. Od czerwca 1962 roku Gabreski ponownie pełnił funkcje sztabowe. Do października 1962 roku przebywał w bazie Hickam na Hawajach, był Dyrektorem Sekretariatu Dowódcy Sił Powietrznych Obszaru Pacyfiku. Następnie od października 1962 roku do kwietnia roku 1963 służył jako oficer wykonawczy Dowódcy Sił Powietrznych Obszaru Pacyfiku. W Hickam powierzono mu jeszcze stanowisko Inspektora Generalnego Sił Powietrznych Obszaru Pacyfiku. Gabreski funkcję tę pełnił do sierpnia 1964 roku, kiedy to po raz ostatni powrócił do wojskowego latania. Został wówczas dowódcą 52 Skrzydła Myśliwskiego stacjonującego w bazie Suffolk County w Westhampton Beach w stanie Nowy York. W listopadzie 1967 roku Francis Gabreski zakończył wojskową karierę w stopniu pułkownika. W wyniku swojej wieloletniej służby został uhonorowany szeregiem odznaczeń amerykańskich i zagranicznych. Francis Gabreski po zakończeniu kariery początkowo pracował firmie Grumman Aerospace Corporation, najpierw w dziale Public Relations, a następnie w marketingu. W 1978 roku los rzucił go daleko od lotnictwa, objął bowiem stanowisko dyrektora kolei Long Island Railroad. Funkcję tę pełnił do 1981 roku, kiedy to powrócił do pracy w Grummanie. Na emeryturę przeszedł w roku 1987 ze stanowiska asystenta wiceprezesa firmy do spraw marketingu. Przeżył 83 lata, zmarł 31 stycznia 2002 roku w Nowym Jorku. Jego nazwisko od lipca 1978 roku jest umieszczone w Sali Chwały Sił Powietrznych USA w Dayton w stanie Ohio zaś jego imię nosi port lotniczy w Westhampton Beach w stanie Nowy Jork (Suffolk County’s Francis S. Gabreski Airport).

Źródło informacji: Muzeum Sił Powietrznych / Marcin Arbuz

Pełną wersję artykułu o Franciszku Gabryszewskim autorstwa Marcina Arbuza – asystenta w Dziale Historii Lotnictwa i Wojskowości Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie-  można przeczytać w 6 tomie publikacji pt. Wojny i konflikty zbrojne po 1945 roku, wydanej przez Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy
Czytany 670 razy Ostatnio zmieniany wtorek, 28 styczeń 2020 18:02

Skomentuj

Twój komentarz zostanie opublikowany po akceptacji administratora. Zasady publikacji komentarzy pod publikacjami znajdziesz pod linkiem: https://aviation24.pl/polityka-prywatnosci

Redakcja poleca

Sie 18, 2019
Zazwyczaj miało to wyglądać tak: ... Calutka ulica wstała już do pracy, z wyjątkiem jednego, śpiącego gieroja… Gieroj się nie spieszy, bo wie że nie ...
Sie 14, 2019
Miejscowość Czarna Góra i położone na jej terenie wzniesienie Litwinka w roku 1923 były świadkami ważnego wydarzenia związanego z historią polskiego ...
Sie 11, 2019
W dniu 11 sierpnia 1994 roku o godz. 13.17 miało miejsce najtragiczniejsze zdarzenie w historii polskiego ratownictwa górskiego. W czasie pełnienia ...
Sie 08, 2019
W ostatni weekend sierpnia 2021 roku odbędą się w Radomiu kolejne Międzynarodowe Pokazy Lotnicze Air Show - zapowiedział wiceminister obrony ...
Lip 06, 2019
Aspirant sztabowy Radosław Szukała, na co dzień kierownik Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji i Patrolowego w Komendzie Miejskiej ...
Lip 10, 2019
10 lipca 2019 r. odbył się premierowy pokaz samolotu solarnego zbudowanego przez studentów Akademii Górniczo-Hutniczej. Bezzałogowa konstrukcja ...
Lip 10, 2019
115 lat temu urodził się pułkownik pilot Zdzisław Krasnodębski, twórca i pierwszy dowódca legendarnego myśliwskiego Dywizjonu 303, który wsławił się ...
Lip 04, 2019
Portal Polska-zbrojna.pl opublikował rozmowę z ministrem obrony narodowej Mariuszem Błaszczakiem. "Nie powierzamy naszego bezpieczeństwa wyłącznie ...
Kwi 12, 2019
Zespół Flaris opublikował kolejny film z lotów testowych Flarisa. Tym razem to materiał filmowy z przygotowań tego nowatorskiego samolotu odrzutowego ...

Najczęściej czytane

Gru 14, 2019
LPR pozyska do swojej lotniczej floty dwa zupełnie nowe małe odrzutowe samoloty Learjet 75 Liberty. 13 grudnia 2019 r. w Centrali Lotniczego ...
Gru 11, 2019
Choć 100-lecie polskiego lotnictwa obchodziliśmy w zeszłym roku, to właśnie teraz 12 grudnia 2019 roku Narodowy Bank Polski wpro­wadza do obiegu ...
Gru 06, 2019
6 grudnia 2019 r. na placu przed pomnikiem Bohaterskim Lotnikom Dęblińskiej Szkoły Orląt odbyła się 123 Promocja Oficerska. Wśród zaproszonych gości ...
Gru 09, 2019
W 8. Bazie Lotnictwa Transportowego odbył się lot pożegnalny generała brygady pilota doktora Mirosława Jemielniaka, byłego dowódcy 3. Skrzydła ...
Gru 03, 2019
Lotnisko Strachowice niedługo stanie się niezwykle ważnym miejscem na wojskowej mapie. Właśnie w tym miejscu powstanie baza transportowa Sił ...
Gru 10, 2019
Kapitan pilot Mieczysław Medwecki jest pierwszym poległym polskim lotnikiem i zarazem pierwszym poległym lotnikiem państw walczących z III Rzeszą w ...
Paź 29, 2019
Biuro wspólnego programu F-35 i Lockheed Martin podpisały umowę o wartości 34 miliardów dolarów na produkcję i dostawę 478 samolotów F-35 po ...
Paź 25, 2019
Jak informuje brytyjska firma Reaction Engines, został przetestowany nowy silnik wyposażony w innowacyjną chłodnicę przepływu powietrza z ...
Paź 28, 2019
Wraz z końcem października zaczyna obowiązywać zimowa oferta lotów, która trwa w tym sezonie od 27.10.2019 do 28.03.2020. W najnowszym rozkładzie ...
Paź 26, 2019
Ciężki sprzęt od kilku tygodni pracuje na Sadkowie. Ekipa firmy Max Bögl Polska pracuje już przy nowym odcinku drogi startowej. Równolegle trwają też ...
Paź 23, 2019
W poniedziałek, 21 października AN-2 wzniósł się w powietrze! Przelot techniczny został wykonany przez bardzo doświadczoną załogę. Za sterami zasiadł ...
Paź 25, 2019
"W ciągu ostatnich miesięcy Boeing osiągnął znaczący postęp w pracach nad bezpiecznym powrotem 737 MAX do eksploatacji." - informuje koncern lotniczy ...

Nasze wywiady

Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w tym roku przypada 100-Lecie Lotnictwa Polskiego oraz 100-Lecie Niepodległości ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które jest znane w całej Polsce. Pani Małgorzata była stewardesa PLL LOT, jedna z ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako jedni z pierwszych, oficjalny spot Międzynarodowych Pokazów Lotniczych w Radomiu. ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga 737-800, który znajduje się w warszawskim AirPoint. Teoretycznie wszystko wygląda ...
Lut 04, 2018
Wczoraj w Hotelu Aiport Okęcie odbyła się impreza Open Day Cumulusy 2017. Organizatorzy Krzysztof Sondej i Maciej Stroiński wraz z gościem specjalnym ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat swoim tańcem w tunelu aerodynamicznym, popularyzując i zwracając uwagę na nową, ...
Wrz 12, 2017
W sobotę 9 września ekipa portalu Aviation24.pl odwiedziła urocze miasteczko Kazimierz nad Wisłą. Jednak nie udaliśmy się tam tylko w celach ...
Wrz 05, 2017
W imieniu firmy Eurofighter Jagdflugzeug GmbH i jej firm partnerskich z przyjemnością zapraszamy na briefing prasowy poświęcony możliwościom, ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 26 Lutego 2020    |    Wydarzyło się: 1949 – Boeing B-50 Superfortress (zwany „Lucky Lady II”) rozpoczął pierwszy w historii lotnictwa udany przelot dookoła świata bez międzylądowania, który trwał 94 godziny. 1960 – 34 osoby zginęły w katastrofie włoskiego samolotu Douglas DC-7 w irlandzkim Shannon. 1979 - Otwarto Port lotniczy Tajpej-Taiwan Taoyuan (do 2006 im. Czang Kaj-szeka).

Lotnicza książka

Lut 22, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazało się drugie (poprawione i uzupełnione) wydanie książki autorstwa Michała ...
Lut 19, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazała się książka autorstwa Michała Imiołka, pt. „W stronę dronów czyli kilka słów ...
Paź 26, 2019
Jeśli ktoś wciąż czuje niedosyt po hucznych, lipcowych obchodach 50. rocznicy lądowania człowieka na Księżycu, może go zaspokoić sięgając po ...
Wrz 05, 2019
Tak pisze o swojej książce autor, Stanisław Śmist" - "Prawdy, mity i opowiadania przedstawione w niniejszej książce, zostały zapisane przeze mnie już ...
Sie 09, 2019
Wspólny cel, współzawodnictwo i duże zaplecze finansowe - to kluczowe elementy sukcesu w eksploracji kosmosu. Po lądowaniu na Księżycu na wiele lat ...
Cze 22, 2019
Tylko dwunastu ludzi stąpało po powierzchni Księżyca. Jest ich wśród nas coraz mniej. Wypowiedzi tych, którzy pozostali jeszcze przy życiu, zebrał ...
Gru 27, 2018
Zbliża się koniec roku w którym obchodzimy 100-rocznicę Odzyskania Niepodległości przez Polskę. Obchodziliśmy w tym roku co najmniej setkę różnych ...
Lis 14, 2018
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie zaprasza na oblot książki pt. "Dotykając nieba. Śpiewnik pieśni i piosenek lotniczych", w czwartek 6 grudnia 2018 ...
Lis 03, 2018
Wiedza o tym, że zaatakowana 1 września 1939 roku Rzeczpospolita daremnie oczekiwała obiecanej jej lotniczej pomocy zachodnich aliantów, jest w ...

Nasze Video

Sie 25, 2019
Równo rok temu mieliśmy przyjemność uczestniczyć w treningach oraz samych pokazach lotniczych zorganizowanych w ramach Air Show Radom 2018. Ponieważ ...
Maj 19, 2019
W ramach Nocy Muzeów, 100-lecia Eskadry Kościuszkowskiej, 90-lecia lotu atlantyckiego Ludwika Idzikowskiego i 30-lecia MiGa-29, Niebo bez Granic ...
Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez granic" w roku 100-lecia Niepodległości Polski i 100-lecia Biało-Czerwonej ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , W-3W/W-3WA Sokół, Mi-14 i Mi-2, Mi-8 i W-3 Sokół, Mi-17, Mi-24 oraz Mi-2. Samoloty ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim Okęciu wylądował nowy nabytek LOT-u Dreamliner B787-9. Przyleciał wprost z Everett, ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś możecie zobaczyć co działo się podczas konferencji prasowej tego oszałamiającego ...
Top