piątek, 07 luty 2020 14:15

Kosmiczne śmieci pod lupą PAK.

Napisane przez polska-zbrojna
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Kosmiczne śmieci pod lupą PAK. Foto: esa.int

Kosmiczni śmieciarze i orbitalni mechanicy? Takie zawody to wbrew pozorom nieodległa przyszłość. A wszystko z powodu milionów śmieci, które znajdują się w kosmosie. Kolejne instytucje uruchamiają programy, które mają pomóc w uprzątnięciu orbity. W kilku takich projektach bierze udział Polska Agencja Kosmiczna, wykazać się mogą polscy naukowcy i przedstawiciele biznesu.

Gdy astronauci podczas spaceru kosmicznego naprawiają telskop Hubble’a, ich stacja kosmiczna zostaje uszkodzona – uderzają w nią szczątki rosyjskiego satelity. Zdarzenie jest tragiczne w skutkach – ginie niemal cała załoga misji. Dwoje astronautów, którym udało się przeżyć, rozpoczyna dramatyczną walkę o przetrwanie. Tak wygląda scenariusz filmu „Grawitacja”, nagrodzonego aż siedmioma Oscarami, tyle że ukazany na ekranie problem istnieje naprawdę.

Kosmiczny śmietnik

W tym roku miną 63 lata, odkąd na orbicie Ziemi pojawił się pierwszy sztuczny satelita. Był to radziecki Sputnik 1. Od tego czasu do przestrzeni kosmicznej trafiły tysiące tego typu obiektów. Wśród nich były satelity badawcze, meteorologiczne, telekomunikacyjne, nawigacyjne czy rozpoznawcze. Misja większości z nich została już dawno zakończona, ale cały czas pozostają one w przestrzeni kosmicznej. – Kosmiczne śmieci, nawet te najmniejsze, które znajdują się w przestrzeni kosmicznej stanowią ogromne zagrożenie. Poruszają się z ogromną prędkością, więc nawet kiedy bardzo mały obiekt zderzy się z dużym, może go po prostu uszkodzić – mówi prof. Maciej Konacki z Polskiej Agencji Kosmicznej. – W efekcie zderzenia takie obiekty mogą wygenerować nawet kilka tysięcy kolejnych odłamków – dodaje.

Zgodnie z danymi Europejskiej Agencji Kosmicznej (dane ze stycznia 2019 roku), w przestrzeni kosmicznej wokół Ziemi znajduje się 5400 obiektów, których rozmiar przekracza jeden metr, 34 tys. obiektów jest (w tym dwa tysiące działających satelitów) większych niż 10 cm, 900 tys. obiektów większych niż jeden centymetr oraz 130 000 000 mniejszych. Z każdym dniem pojawiają się kolejne, nic więc dziwnego, że ryzyko kolizji rośnie.

Do jednego z najniebezpieczniejszych zdarzeń związanych z kosmicznymi śmieciami doszło w 2009 roku. Amerykański satelita telekomunikacyjny Iridium 33 zderzył się z innym, nieczynnym już rosyjskim wojskowym — Kosmos 2251. W wyniku zdarzenia oba obiekty rozpadły się na tysiące fragmentów.

Niebezpieczeństwo nie ominęło także jednego z pięciu polskich satelitów orbitujących wokół Ziemi. Pod koniec ubiegłego roku BRITE2-PL Heweliusz, który umożliwia obserwację zmian jasności gwiazd, znalazł się bardzo blisko fragmentu rakiety Pegasus. Fakt, że nie doszło do zderzenia, eksperci oceniają w kategoriach cudu, ponieważ oba pędzące z prędkością 15 tys. km/h obiekty minęły się zaledwie o 11 metrów.

Czym groziłoby zderzenie? Z perspektywy Ziemi problem kosmicznych śmieci może się wydawać abstrakcyjny, jednak tak nie jest. Sztuczne satelity, które orbitują wokół Ziemi, spełniają wiele zadań, zapewniają łączność, umożliwiają komunikację, dzięki pozyskiwanymi przez nie danymi funkcjonuje np. wiele aplikacji, które każdy ma w swoim telefonie. Nic więc dziwnego, że to tak ważne, aby pozostały sprawne jak najdłużej.

Jednak bezpieczeństwo orbitujących satelitów jest ważne także z przyziemnych – dosłownie — powodów. Zdarza się bowiem, że znajdujące się w przestrzeni kosmicznej obiekty, są dezorbitowane przez swoich właścicieli. Wówczas są one kierowane do atmosfery, gdzie w większości ulegają spaleniu. Fragmenty, które przetrwają ten proces, lądują w oceanach. Agencje kosmiczne wyznaczyły nawet specjalny rejon, gdzie kosmiczne szczątki mogą bezpiecznie lądować. „Kosmiczny cmentarz” — bo tak potocznie mówi się o tym miejscu — znajduje się na Pacyfiku, z dala od lądu. Żywot w nim zakończyło już 250 obiektów. Największym była stacja kosmiczna Mir, której szczątki spoczęły na głębokości 4 kilometrów w 2001 roku.

Znacznie gorzej wygląda sytuacja, kiedy kosmiczne śmieci spadają na Ziemię samoistnie. Takie zdarzenie miało miejsce między innymi w 2001 roku, gdy elementy rakiety Delta II, która osiem lat wcześniej wyniosła na orbitę satelitę GPS, spadły na teren Arabii Saudyjskiej. Jeszcze poważniej wyglądał wypadek, który miał miejsce w 1978 roku. Wówczas radziecki satelita Kosmos 954 runął na teren Kanady, rozprzestrzeniając radioaktywne paliwo, które znajdowało się na jego pokładzie. Wielokrotnie także szczątki chińskich satelitów znajdowano na terenie Tajlandii. Do niebezpiecznego zdarzenia doszło również na Kubie. W 1979 roku fragment stacji Skylab spadł na farmę, zabijając pasącą się krowę.

Europa ma satelity na oku

Na razie jedynym sposobem radzenia sobie z kosmicznymi śmieciami jest ich obserwacja. Takie działanie od wielu lat prowadzi NASA. Dzięki temu powstaje specjalny katalog, w którym można znaleźć informacje o orbitujących w przestrzeni kosmicznej odpadach. W 2015 roku podobny program wdrożyła także Komisja Europejska. EU Space Surveillance and Tracking (EUSST), czyli europejski program nadzorowania i śledzenia przestrzeni kosmicznej zainicjowało pięć państw — Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania i Wielka Brytania. Trzy lata później dołączyła do nich Portugalia, Rumunia, a także Polska. — Fakt, że Polska weszła do tego konsorcjum, pokazuje, że na poziomie merytorycznym, gdzie liczą się argumenty, zasoby, ludzie, mamy mocną pozycję – mówi Michał Szaniawski, prezes Polskiej Agencji Kosmicznej.

Polska w ramach działalności w EUSST podjęła się zbudowania tzw. krajowego systemu świadomości sytuacyjnej w przestrzeni kosmicznej. Chodzi m.in. o utworzenie globalnej sieci, która miałaby przetwarzać dane zgromadzone przez znajdujące się na całym świecie polskie teleskopy. Ważną rolę w tym projekcie odgrywają m.in. te, które ulokowaliśmy w Republice Południowej Afryki, Australii i Argentynie (powstały w ramach programu Solaris). Ich pierwotnym przeznaczeniem było poszukiwanie planet pozasłonecznych w układach gwiazd podwójnych, teraz znalazły nowe zastosowanie.

 

Jak mówi prof. Maciej Konacki z PAK, naukowcy dzięki wykonanym za pomocą teleskopów zdjęciom określają położenie znajdujących się w przestrzeni kosmicznej obiektów, a także orbitę, po której się poruszają. Dzięki temu, można z wyprzedzeniem określić, w jakiej pozycji znajdą się za jakiś czas i czy nie zagrażają innym elementom w kosmosie. – Jeśli istnieje niebezpieczeństwo, że dojdzie do zderzenia, taka informacja jest przekazywana operatorom satelitów. Wówczas mogą oni interweniować, na przykład manewrując obiektem – mówi naukowiec. Zaznacza jednak, że nie zawsze jest to możliwe, bo nie wszystkie satelity, m.in. polski BRITE2-PL Heweliusz, są wyposażone w silnik. – Musimy też pamiętać o ilości paliwa. Każdy manewr powoduje, że go ubywa, co może znacznie skrócić żywotność danego obiektu – dodaje.

Wszystkie dane gromadzone przez polskich naukowców trafiają do funkcjonującego w ramach agencji Narodowego Centrum Operacyjnej Świadomości Sytuacyjnej Przestrzeni Kosmicznej, które je przetwarza, a następnie przekazuje do EUSST.

Na działalność obserwacyjną w europejskim programie nadzorowania PAK otrzymała grant w wysokości 1,8 mln euro. Kolejny jest właśnie negocjowany. Zgodnie z zapowiedzią prezesa agencji, ma być on znacznie wyższy i zostanie przeznaczony na rozbudowę infrastruktury. Jednak jak zaznacza prof. Konacki, prowadzenie tego typu działalności ma wpływ na wiele dziedzin. – Jeżeli będziemy chcieli wynosić w przestrzeń kosmiczną własne satelity, np. wojskowe, powinniśmy wiedzieć, co się dzieje na orbicie, bo to przełoży się na poziom ich bezpieczeństwa. Nie powinniśmy w tej kwestii polegać tylko na informacjach od innych państw – wyjaśnia.

Jednak naukowcy wiedzą, że sama obserwacja nie jest rozwiązaniem docelowym. Każdego dnia w przestrzeni kosmicznej pojawiają się bowiem kolejne obiekty. Tylko należąca do amerykańskiego przedsiębiorcy Elona Muska firma SpaceX zamierza w najbliższych latach wysłać w kosmos liczącą tysiące sztuk konstelację satelitów, które zapewnią dostęp do Internetu w każdym zakątku Ziemi. A przecież odrębne programy kosmiczne mają także inne firmy czy instytucje badawcze.

Polska Agencja Kosmiczna szacuje, że w ciągu 10 lat na orbicie znajdzie się 50 tysięcy satelitów. Takie zagęszczenie może spotęgować liczbę wypadków, ale nie jest to jedyny problem. Zaśmiecona orbita może utrudnić także prace astronomom, którzy w swoich teleskopach będą widzieli przede wszystkim świecące obiekty, które w kosmos wysłał człowiek.

Specjaliści z PAK oceniają, że aby zapanować nad sytuacją w kosmosie konieczne będzie wprowadzenie regulacji, podobnych do tych, jakie funkcjonują w lotnictwie. Space Traffic Management ma nie tylko pomóc w koordynacji ruchem obiektów w kosmosie, ale także nadzorować wysyłanie na orbitę kolejnych.

Europejska Agencja Kosmiczna w ramach programu Active Debris Removal (ang. aktywne usuwanie śmieci) stara się znaleźć rozwiązania, które mogłoby pomóc zautomatyzować proces usuwania śmieci. Jednym z rozwiązań jest wysyłanie w przestrzeń kosmiczną satelitów, które ściągałyby orbitujące elementy do atmosfery. Pierwsza taka misja ClearSpace-1 ma się odbyć w 2025 roku. Wówczas z przestrzeni kosmicznej ma zniknąć ważący 100 kg fragment rakiety. Zgodnie z założeniami agencji, także same satelity mogłyby być w przyszłości serwisowane na orbicie.

Michał Szaniawski przewiduje, że za 5-10 lat takie usługi staną się powszechne. – Jeśli dany satelita był drogi, jego właściciel może chcieć go na przykład zatankować, aby przedłużyć jego żywot. Istnieje też inna opcja – jeśli dany obiekt był na przykład wyposażony w panele słoneczne, właścicielowi może zależeć na tym, aby je odzyskać i wykorzystać przy kolejnych projektach – mówi prezes PAK. Zapewnia także, że polski sektor kosmiczny ma szanse, aby zaistnieć w obu obszarach. – Musimy rozwijać technologię, której jeszcze nie ma, ale wkrótce będzie niezbędna. To wielka szansa zarówno dla instytucji naukowych jak i przedstawicieli przemysłu – zaznacza.

Źródło: polska-zbrojna

Czytany 2762 razy

Skomentuj

Twój komentarz zostanie opublikowany po akceptacji administratora. Zasady publikacji komentarzy pod publikacjami znajdziesz pod linkiem: https://aviation24.pl/polityka-prywatnosci

Redakcja poleca

Gru 29, 2020
Ciężko teraz mówić o lotniczych imprezach w Polsce w 2021 roku, kiedy nie wiadomo czy uporamy się z epidemią Covid-19. Jednak już w zeszłym roku ...
Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Paź 09, 2020
Już wkrótce pierwsi komercyjni pasażerowie mogą podróżować z naddźwiękową prędkością. Zbudowany właśnie odrzutowiec poleci po raz pierwszy ...
Paź 07, 2020
Brzydka może być pogoda, brzydki może być oddech, brzydkich kobiet nie ma, tylko wina czasem brak (żeby nie wyjść na męskiego szowinistę - dotyczy to ...
Paź 01, 2020
Czy to sen czy jawa? Tym pytaniem można by w zasadzie rozpocząć ten nietypowy przegląd modelarskich konstrukcji lotniczych. Jednak po bliższym ...
Cze 25, 2020
W związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie katastrofy lotu PIA PK8303 w Karaczi, w którym uczestniczyło 99 osób, w tym 8 członków załogi, ...
Cze 24, 2020
Należąca do sił Włoskich Sił Powietrznych (AMI) baza w Aviano była świadkiem historycznego wydarzenia. Po raz pierwszy wykonano w niej tzw. marsz ...
Cze 22, 2020
Wczoraj doszło do kolejnej interwencji funkcjonariuszy Grupy Interwencji Specjalnych z Placówki Straży Granicznej Warszawa-Okęcie na pokładzie ...
Cze 20, 2020
Dwa amerykańskie bombowce strategiczne B-2 Spirit z 509. Skrzydła Bombowego USAF, spotkały się 18 czerwca za kołem podbiegunowym z norweskimi ...

Najczęściej czytane

Gru 10, 2020
Jak informuje organizacja Laguna's Spitfire Legacy, brytyjskie samoloty z czasów IIWŚ upamiętnią latem 2021 roku historię udziału polskich żołnierzy, ...
Gru 11, 2020
Lotnicza Akademia Wojskowa nieustannie inwestuje w nowoczesny sprzęt szkoleniowy. W tym roku zakupiono nowe urządzenie symulacji lotu Diamond ...
Gru 14, 2020
Prace związane z realizacją inwestycji polegającej na modernizacji wystawy plenerowej dobiegają końca. Wiosną zrealizowany został już pierwszy etap ...
Paź 18, 2020
Od roku w pracowni aerografu Przemysława Drozda powstaje model TS-11 Biało-czerwonej Iskry nr 5. Jedyny taki istniejący model w imponującej skali 1:7 ...
Paź 15, 2020
Rodzice siedmioletniego Polaka, który zginął w katastrofie lotniczej w 2018 r., wytoczyli proces przeciwko Irish Parachute Club i właścicielom ...
Paź 13, 2020
Krzysztof z Zebrzydowic ma 50 lat. Lubi kontakt z przyrodą, zapach traw i powiew wiatru. Od zawsze chciał być pilotem i powtarza, że „Wiatr to jego ...
Paź 12, 2020
Jak informuje pilot Kamil Skorupski, ten można powiedzieć, szalony pomysł powstał prawie dwa lata temu. Jego pomysłodawcami są Paweł Jakubowski i ...
Paź 11, 2020
W dniu wczorajszym dwa samoloty, w tym jeden ultralekki Alpi Pioneer 300 i turystyczny Robin DR.400/140 Major zderzyły się w powietrzu na terenie ...
Paź 09, 2020
Dzisiaj portal Echodnia.eu pisze o przebiegu prac na radomskim lotnisku. - "Bez najmniejszych opóźnień trwa budowa Portu Lotniczego Warszawa – Radom ...
Cze 01, 2020
Agenci celni Hong Kongu odkryli 217 kilogramów kokainy ukrytej w silniku odrzutowym. To prawdopodobnie pierwszy w historii przemyt narkotyków, gdzie ...
Maj 30, 2020
Amerykańskie Siły Marynarki Wojennej na rejon Europy i Afryki poinformowały, że 26 maja dwa samoloty Su-35 należące do sił powietrznych Federacji ...
Maj 29, 2020
Jak podkreśla Dowódca 2 SLT gen. bryg. pil. Ireneusz Nowak, realizowana przez Amerykanów operacja Bomber Task Force to obejmująca bardzo długi ...

Nasze wywiady

Paź 27, 2020
W tym roku minęło 60 lat od wielkiej defilady lotniczej nad polami Grunwaldu. Wciąż żyje kilku pilotów, którzy uczestniczyli w pokazie, który odbył ...
Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Wrz 10, 2020
Na początku września odwiedziliśmy Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie, gdzie mieliśmy okazję porozmawiać z Panem Dyrektorem Pawłem Pawłowskim. Pan ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w tym roku przypada 100-Lecie Lotnictwa Polskiego oraz 100-Lecie Niepodległości ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które jest znane w całej Polsce. Pani Małgorzata była stewardesa PLL LOT, jedna z ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako jedni z pierwszych, oficjalny spot Międzynarodowych Pokazów Lotniczych w Radomiu. ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga 737-800, który znajduje się w warszawskim AirPoint. Teoretycznie wszystko wygląda ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat swoim tańcem w tunelu aerodynamicznym, popularyzując i zwracając uwagę na nową, ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 12 Kwietnia 2021    |    Wydarzyło się: Międzynarodowy Dzień Załogowych Lotów Kosmicznych (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2011 na pamiątkę pierwszego lotu Jurija Gagarina i pierwszego lotu wahadłowca kosmicznego Columbia w 1981). 1964 – Został wystrzelony radziecki satelita technologiczny Polot 2. 1973 – Należący do NASA samolot pasażerski Convair 990 Galileo zderzył się nad Sunnyvale w Kalifornii z morskim samolotem rozpoznawczym Lockheed P-3 Orion. Łącznie w katastrofie zginęło 17 osób. 1941 - Zmarł Zdzisław Henneberg, polski lotnik (ur. 1911).

Lotnicza książka

Kwi 08, 2021
Wzbijają się w chmury, żeby poczuć wolność, spełnić pasje, żyć na własnych zasadach. Co kilka dni nowa lokalizacja, tropikalne wakacje ...
Mar 19, 2021
Album jest efektem prawie trzydziestu lat pracy artystycznej Piotra Górki. Znajdują się w nim reprodukcje obrazów olejnych, na których autor ...
Lut 22, 2021
Wydawnictwo Fronda poinformowało o wprowadzeniu na rynek wydawniczy książki Wacława Króla – asa myśliwskiego, dowódcy dywizjonu 302 i pilota Cyrku ...
Lut 09, 2021
Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie wydało publikację pod tytułem „Samolot CSS-13 we wspomnieniach agrolotników„. ...
Lut 04, 2021
W roku 2020 polskie lotnictwo morskie obchodziło jubileusz 100-lecia istnienia. To bardzo ważna data w historii Polskiej Marynarki Wojennej, warta ...
Lis 03, 2020
O polskich pilotach mówiono nieraz, że jak będzie trzeba, polecą nawet na drzwiach od stodoły. I to jest prawda. Ich odwagę oraz determinację ...
Paź 30, 2020
W latach 20. Karolina jako pierwsza Polka samodzielnie siada za sterami Basia, Anna i Jadwiga pilotują najszybsze myśliwce czasów II wojny światowej ...
Paź 25, 2020
Nakładem Kuźnicy Techniki Aeronautycznej i Kompozytowej „Draco” ukazał się album czarno-białej fotografii lotniczej oraz artystycznej autorstwa ...
Mar 17, 2020
"Czy pracę pilota można przedstawić w sposób lekki, zrozumiały i dowcipny? Okazuje się, że TAK. Kapitan Dariusz Kulik robi to z prawdziwym znawstwem, ...

Nasze Video

Sie 25, 2019
Równo rok temu mieliśmy przyjemność uczestniczyć w treningach oraz samych pokazach lotniczych zorganizowanych w ramach Air Show Radom 2018. Ponieważ ...
Maj 19, 2019
W ramach Nocy Muzeów, 100-lecia Eskadry Kościuszkowskiej, 90-lecia lotu atlantyckiego Ludwika Idzikowskiego i 30-lecia MiGa-29, Niebo bez Granic ...
Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez granic" w roku 100-lecia Niepodległości Polski i 100-lecia Biało-Czerwonej ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , W-3W/W-3WA Sokół, Mi-14 i Mi-2, Mi-8 i W-3 Sokół, Mi-17, Mi-24 oraz Mi-2. Samoloty ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim Okęciu wylądował nowy nabytek LOT-u Dreamliner B787-9. Przyleciał wprost z Everett, ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś możecie zobaczyć co działo się podczas konferencji prasowej tego oszałamiającego ...
Top