środa, 19 luty 2020 18:58

Lotnicza odznaka "Gapa" została wprowadzona 101 lat temu.

Napisane przez Redakcja
Oceń ten artykuł
(3 głosów)
Gapa należąca do płk. pil. Eugeniusza Horbaczewskiego. Syg. MSP/F/296 Gapa należąca do płk. pil. Eugeniusza Horbaczewskiego. Syg. MSP/F/296 Foto: MSP

Dokładnie 101 lat temu 19 lutego 1919 roku, została wprowadzona do użytku polska odznaka pilota, popularnie nazywana „Gapą”. Odznakę zaprojektował Władysław Gruberski wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Do dzisiaj jest to podstawowy znak rozpoznawczy polskich pilotów wojskowych.

Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie w swojej kolekcji posiada kilka szczególnych egzemplarzy odznaki pilota. Należą do nich między innymi: gapa należąca do urodzonego 13 lutego 1914 r. w Warszawie, Tadeusza Sawicza, absolwenta IX promocji dęblińskiej „Szkoły Orląt”. Sawicz przed wojną latał w 111 Eskadrze Myśliwskiej. Jako pilot 114 Eskadry Myśliwskiej brał udział w walkach wrześniowych w 1939 r. Po ewakuacji do Francji latał w jednym z kluczy włączonych do Groupe de Chasse III/10 w Deauville. Następnie w 303 Dywizjonie Myśliwskim „Warszawskim” im. Tadeusza Kościuszki walczył podczas Bitwy o Wielką Brytanię. Latał także w 316 Dywizjonie Myśliwskim „Warszawskim” w którym dowodził eskadrą „A”. Od 25 września 1942 do 15 kwietnia 1943 roku Tadeusz Sawicz dowodził 315 Dywizjonem Myśliwskim „Dęblińskim. Pełnił także funkcję oficera łącznikowego przy 12 Grupie Myśliwskiej RAF. Miał okazję latać również w 61 Dywizjonie Myśliwskim USAAF. Dowodził kolejno III Skrzydłem Myśliwskim, 131 Skrzydłem Myśliwskim i ponownie III Skrzydłem Myśliwskim. Karierę lotniczą w Wielkiej Brytanii zakończył jako komendant 61 Jednostki Wyszkolenia Bojowego (61 OTU). Gapa Tadeusza Sawicza wykonana przed wojną w słynnym warszawskim zakładzie Jana Knedlera przetrwała wojenną zawieruchę.

Kolejną bardzo ciekawą odznaką pilota jest „Gapa” należąca do Eugeniusza Horbaczewskiego. Urodzony 28 września 1917 roku w Kijowie, jako absolwent XIII promocji „Szkoły Orląt”, w 1939 roku ewakuował się przez Rumunię do Francji, a następnie do Wielkiej Brytanii i to tam w sierpniu 1941 rozpoczął swoją karierę bojową. Służył w 303 Dywizjonie Myśliwskim „Warszawskim” im. Tadeusza Kościuszki, gdzie uzyskał swoje pierwsze zestrzelenia. Następnie krótko pełnił służbę w 302 Dywizjonie Myśliwskim „Poznańskim”, by potem, jako ochotnik, w lutym 1943 roku trafić do Polskiego Zespołu Myśliwskiego, znanego później jako „Cyrk Skalskiego”. Horbaczewski w Afryce uzyskał 5 pewnych zestrzeleń i po zakończeniu walk przeszedł do 601 Dywizjonu Myśliwskiego RAF, a następnie został dowódcą eskadry w stacjonującym na Malcie 43 Dywizjonie Myśliwskim RAF, żeby potem objąć dowództwo tej jednostki. Jako trzeci i ostatni Polak, po Jerzym Jankiewiczu i Stanisławie Skalskim, był dowódcą brytyjskiego dywizjonu. Od lutego 1944 r., już jako kapitan dowodził 315 Dywizjonem Myśliwskim. Dowodził dywizjonem podczas działań nad kontynentem, a także potem, kiedy jednostka została przesunięta do zadań przeciwko latającym bombom V1. Ostatni lot bojowy Eugeniusza Horbaczewskiego był jednocześnie największym zwycięstwem dywizjonu. W dniu 18 sierpnia 1944 r., dwanaście Mustangów 315 Dywizjonu Myśliwskiego spotkało się z ponad sześćdziesięcioma myśliwcami Focke-Wulf Fw 190 nad francuskim Beauvais. „Dębliniakom” według oficjalnej listy zwycięstw, zaliczono wtedy 16 samolotów wroga zestrzelonych na pewno, 1 prawdopodobnie oraz przyznano 3 uszkodzenia. Zwycięstwo to jednak okazało się gorzkie. Jedynym pilotem, który z tego lotu nie powrócił był Eugeniusz Horbaczewski, który został uznany za zaginionego. Tajemnica zaginięcia dowódcy została odkryta dopiero trzy lata później. Wbitego w ziemię Mustanga odnaleziono w okolicach miejscowości Valennes, a w nim, na podstawie przedmiotów osobistych zidentyfikowano Eugeniusza Horbeczewskiego. Lotnik został pochowany na francuskim cmentarzu komunalnym w Creil. Prezentowana w Muzeum Sił Powietrznych „Gapa” jest jedną z najcenniejszych pamiątek po tym wybitnym polskim lotniku który 22 marca 2019 r. został awansowany pośmiertnie na stopień pułkownika.

Wśród odznak prezentowanych na ekspozycji muzealnej odnaleźć można również polową odznakę pilota należącą do Szczepana Ścibiora która została wykonana metodami warsztatowymi w Wielkiej Brytanii. Szczepan Ścibior urodził się 13 grudnia 1903 roku w Uniejowie. Był absolwentem I promocji dęblińskiej „Szkoły Orląt”. Przed wojną służył 3 Pułku Lotniczym w Poznaniu, ukończył także kurs w Wyższej Szkole Lotniczej przy Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Pełnił funkcję drugiego oficera sztabu Grupy Szkół Lotniczych. W czasie II wojny światowej był lotnikiem Polskich Sił Powietrznych i latał w 305 Dywizjonie Bombowym „Ziemi Wielkopolskiej” im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Dowodził wówczas eskadrą „B”. 5 sierpnia 1941 roku podczas lotu bojowego w wyniku ataku wrogiego myśliwca nocnego musiał skakać ze spadochronem nad Belgią gdzie trafił do niewoli. Od 1 sierpnia 1942 roku do 27 stycznia roku 1945 był jeńcem w obozie Stalag Luft. 3 w Żaganiu, potem w ramach ewakuacji wojsk niemieckich trafił do obozu Oflag Luft. 3 w Lubece. Tam też doczekał wyzwolenia przez wojska brytyjskie. Wraz z innymi lotnikami 7 maja 1945 roku, Ścibior został ewakuowany do Wielkiej Brytanii. Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Polski w drugiej połowie marca 1946 roku. Wrócił do wojska i trafił do 7. Samodzielnego Pułku Bombowców Nurkujących w Leźnicy Wielkiej w pobliżu Łęczycy, gdzie początkowo dublował stanowisko sowieckiego dowódcy ppłk. pil. Michała Bażenowa, a 21 sierpnia 1946 roku został mianowany do samodzielnego dowodzenia jednostką. Kierując się jego dobrymi rezultatami w prowadzeniu pułku oraz szkoleniu, 27 sierpnia 1947 roku Szczepana Ścibiora mianowano komendantem Oficerskiej Szkoły Lotniczej w Dęblinie  Funkcję tę pełnił od 1947 do 1951 roku. W wyniku czystek stalinowskich 9 sierpnia 1951 roku Szczepan Ścibior został aresztowany. Po serii niekończących się przesłuchań oraz wyreżyserowanym procesie został skazany na karę śmierci która została wykonana 7 sierpnia 1952 r. Lotnik został pochowany w bezimiennym grobie. Jego szczątki po wielu latach zostały odnalezione i w dniu 6 listopada 2019 r. złożone w grobie zlokalizowanym na terenie Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie. Szczepan Ścibior w dniu 11 marca 2019 r. został awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady. Gapa prezentowana w Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie została użyczona przez rodzinę pilota.

Źródło informacji: Muzeum Sił Powietrznych /  Marcin Arbuz

Czytany 3827 razy Ostatnio zmieniany środa, 19 luty 2020 19:02

2 komentarzy

  • Link do komentarza Kasia sobota, 04 lipiec 2020 15:30 napisane przez Kasia

    Cześć i Chwała Bohaterom.
    Prawdziwy Patriota kochający swoją Ojczyznę. Bóg Honor Ojczyzna. Ileż podobnych Jemu zostało zamęczonych i zabitych. Pamiętajmy i przekazujmy następnym pokoleniom, ze Polska walczyła na wszystkich frontach walki , a po wojnie najlepszych zamęczono i zabito.

  • Link do komentarza Włodzimierz Wojdyński wtorek, 02 czerwiec 2020 09:35 napisane przez Włodzimierz Wojdyński

    Cześć i Chwała Bohaterom . RIP

Skomentuj

Twój komentarz zostanie opublikowany po akceptacji administratora. Zasady publikacji komentarzy pod publikacjami znajdziesz pod linkiem: https://aviation24.pl/polityka-prywatnosci

Redakcja poleca

Cze 25, 2020
W związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie katastrofy lotu PIA PK8303 w Karaczi, w którym uczestniczyło 99 osób, w tym 8 członków załogi, ...
Cze 24, 2020
Należąca do sił Włoskich Sił Powietrznych (AMI) baza w Aviano była świadkiem historycznego wydarzenia. Po raz pierwszy wykonano w niej tzw. marsz ...
Cze 22, 2020
Wczoraj doszło do kolejnej interwencji funkcjonariuszy Grupy Interwencji Specjalnych z Placówki Straży Granicznej Warszawa-Okęcie na pokładzie ...
Cze 20, 2020
Dwa amerykańskie bombowce strategiczne B-2 Spirit z 509. Skrzydła Bombowego USAF, spotkały się 18 czerwca za kołem podbiegunowym z norweskimi ...
Cze 18, 2020
Amerykański Bell jest gotowy, aby dostarczyć Polsce nowoczesne rozwiązania śmigłowcowe dostosowane do Kruka, Perkoza i Kondora, uwzględniając ...
Cze 12, 2020
Sześć polskich i sześć zagranicznych podmiotów zgłosiło się, aby przedstawić Siłom Zbrojnym RP propozycje wielozadaniowego śmigłowca wsparcia. Wojsko ...
Lut 19, 2020
Dokładnie 101 lat temu 19 lutego 1919 roku, została wprowadzona do użytku polska odznaka pilota, popularnie nazywana „Gapą”. Odznakę zaprojektował ...
Lut 24, 2020
Od jutra, 25 lutego 2020 r. w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie będzie dostępna nowa atrakcja – symulator myśliwca MiG-29, wypożyczony przez ...
Mar 05, 2020
Sezon pikników i pokazów lotniczych zbliża się wielkimi krokami. Postanowiliśmy więc tak jak w zeszłym roku zebrać wszystkie daty, potrzebne linki i ...

Najczęściej czytane

Cze 01, 2020
Agenci celni Hong Kongu odkryli 217 kilogramów kokainy ukrytej w silniku odrzutowym. To prawdopodobnie pierwszy w historii przemyt narkotyków, gdzie ...
Maj 30, 2020
Amerykańskie Siły Marynarki Wojennej na rejon Europy i Afryki poinformowały, że 26 maja dwa samoloty Su-35 należące do sił powietrznych Federacji ...
Maj 29, 2020
Jak podkreśla Dowódca 2 SLT gen. bryg. pil. Ireneusz Nowak, realizowana przez Amerykanów operacja Bomber Task Force to obejmująca bardzo długi ...
Maj 18, 2020
W dniu wczorajszym krótko po starcie z lotniska Kamloops samolot Canadair Tutor CT-114, należący do Królewskich Kanadyskich Sił Powietrznych i ...
Maj 22, 2020
W poniedziałek późnym wieczorem podczas podejścia do lądowania, około 7 km od lotniska w Łasku, ktoś próbował oślepić pilota laserem. Na szczęście ...
Maj 15, 2020
Na pokładzie samolotu C-130E Hercules z 33. Bazy Lotnictwa Transportowego do Polski przyleciał Humber, historyczny pojazd z czasów II wojny ...
Kwi 13, 2020
Dzisiaj dotarła do nas bardzo smutna wiadomość. Zmarł Jerzy Główczewski, pilot Dywizjonu 308 z czasów II Wojny Światowej, uznany architekt, autor ...
Mar 23, 2020
Dotarliśmy do bardzo ciekawych archiwalnych zdjęć z grupy fb "Śmigłowce polskie", które dotyczą testów śmigłowca "Sokół" na terenie dawnego ZSRR. ...
Kwi 03, 2020
Linie Emirates otrzymały zezwolenia na przewóz pasażerów na wybranych trasach. Od poniedziałku, 6 kwietnia, pierwsze loty wystartują z Dubaju do ...
Mar 26, 2020
26 marca 2020 r.,  pod auspicjami Ministerstwa Infrastruktury, przedstawiciele służb i instytucji państwowych dyskutowali jak włączyć nowe ...
Mar 27, 2020
"Naszym priorytetem od początku epidemii COVID-19 było bezpieczeństwo i zdrowie wszystkich naszych pracowników." - pisze w swoim komunikacie dział ...
Kwi 08, 2020
Antonow An-225, największy transportowy samolot świata, przywiezie do Polski niezbędne środki do walki z koronawirusem. Na wypełnionym po brzegi ...

Nasze wywiady

Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w tym roku przypada 100-Lecie Lotnictwa Polskiego oraz 100-Lecie Niepodległości ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które jest znane w całej Polsce. Pani Małgorzata była stewardesa PLL LOT, jedna z ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako jedni z pierwszych, oficjalny spot Międzynarodowych Pokazów Lotniczych w Radomiu. ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga 737-800, który znajduje się w warszawskim AirPoint. Teoretycznie wszystko wygląda ...
Lut 04, 2018
Wczoraj w Hotelu Aiport Okęcie odbyła się impreza Open Day Cumulusy 2017. Organizatorzy Krzysztof Sondej i Maciej Stroiński wraz z gościem specjalnym ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat swoim tańcem w tunelu aerodynamicznym, popularyzując i zwracając uwagę na nową, ...
Wrz 12, 2017
W sobotę 9 września ekipa portalu Aviation24.pl odwiedziła urocze miasteczko Kazimierz nad Wisłą. Jednak nie udaliśmy się tam tylko w celach ...
Wrz 05, 2017
W imieniu firmy Eurofighter Jagdflugzeug GmbH i jej firm partnerskich z przyjemnością zapraszamy na briefing prasowy poświęcony możliwościom, ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 15 Sierpnia 2020    |    Wydarzyło się: 1922 – Załoga polskiego hydroplanu Lübeck-Travemünde F4 przypadkowo zrzuciła bombę w tłum obserwujący pokazy lotnicze w Pucku; zginęło 9 osób, 18 zostało ciężko, a 19 lekko rannych. 1939 - Podczas prezentacji możliwości bojowych przed dygnitarzami Luftwaffe w Świętoszowie koło Żagania rozbiło się 13 bombowców nurkujących Junkers Ju 87 „Stuka”; zginęło 26 niemieckich lotników. 1958 – W katastrofie samolotu Tu-104 w mieście Czyta na Syberii zginęły 64 osoby. 1976 – W katastrofie samolotu Vickers Viscount w ekwadorskich Andach zginęło 59 osób.

Lotnicza książka

Mar 17, 2020
"Czy pracę pilota można przedstawić w sposób lekki, zrozumiały i dowcipny? Okazuje się, że TAK. Kapitan Dariusz Kulik robi to z prawdziwym znawstwem, ...
Lut 22, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazało się drugie (poprawione i uzupełnione) wydanie książki autorstwa Michała ...
Lut 19, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazała się książka autorstwa Michała Imiołka, pt. „W stronę dronów czyli kilka słów ...
Paź 26, 2019
Jeśli ktoś wciąż czuje niedosyt po hucznych, lipcowych obchodach 50. rocznicy lądowania człowieka na Księżycu, może go zaspokoić sięgając po ...
Wrz 05, 2019
Tak pisze o swojej książce autor, Stanisław Śmist" - "Prawdy, mity i opowiadania przedstawione w niniejszej książce, zostały zapisane przeze mnie już ...
Sie 09, 2019
Wspólny cel, współzawodnictwo i duże zaplecze finansowe - to kluczowe elementy sukcesu w eksploracji kosmosu. Po lądowaniu na Księżycu na wiele lat ...
Cze 22, 2019
Tylko dwunastu ludzi stąpało po powierzchni Księżyca. Jest ich wśród nas coraz mniej. Wypowiedzi tych, którzy pozostali jeszcze przy życiu, zebrał ...
Gru 27, 2018
Zbliża się koniec roku w którym obchodzimy 100-rocznicę Odzyskania Niepodległości przez Polskę. Obchodziliśmy w tym roku co najmniej setkę różnych ...
Lis 14, 2018
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie zaprasza na oblot książki pt. "Dotykając nieba. Śpiewnik pieśni i piosenek lotniczych", w czwartek 6 grudnia 2018 ...

Nasze Video

Sie 25, 2019
Równo rok temu mieliśmy przyjemność uczestniczyć w treningach oraz samych pokazach lotniczych zorganizowanych w ramach Air Show Radom 2018. Ponieważ ...
Maj 19, 2019
W ramach Nocy Muzeów, 100-lecia Eskadry Kościuszkowskiej, 90-lecia lotu atlantyckiego Ludwika Idzikowskiego i 30-lecia MiGa-29, Niebo bez Granic ...
Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez granic" w roku 100-lecia Niepodległości Polski i 100-lecia Biało-Czerwonej ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , W-3W/W-3WA Sokół, Mi-14 i Mi-2, Mi-8 i W-3 Sokół, Mi-17, Mi-24 oraz Mi-2. Samoloty ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim Okęciu wylądował nowy nabytek LOT-u Dreamliner B787-9. Przyleciał wprost z Everett, ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś możecie zobaczyć co działo się podczas konferencji prasowej tego oszałamiającego ...
Top