poniedziałek, 10 wrzesień 2018 13:56

Książka "Cena nieważkości. Kulisy lotu Polaka w kosmos".

Napisane przez PAP Nauka w Polsce
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Okładka książki / Źródło zdjęcia: Agora Okładka książki / Źródło zdjęcia: Agora

Mirosław Hermaszewski jest postacią kontrowersyjną, ale i poniekąd dzisiaj zapomnianą. Jak to się w ogóle stało, że w kosmos poleciał Polak? Opowiada o tym nowa książka reporterów Dariusza Kortki i Marcina Pietraszewskiego.

A teraz: niech każda osoba urodzona po 1978 roku zastanowi się: co właściwie wie o pierwszym (i jak dotąd jedynym) Polaku w kosmosie? Skojarzy zapewne, że Mirosław Hermaszewski jest kontrowersyjny - przypomni np. że w stanie wojennym był członkiem WRON-u. Ale co z samym lotem? Jak do niego doszło? Kto jeszcze z Hermaszewskim leciał? Co robili na orbicie? O ile ktoś nie jest pasjonatem tematyki kosmicznej, to raczej niewiele będzie w stanie na te tematy powiedzieć.

Po części sytuacja ta jest wynikiem tajemnicy otaczającej radziecki program kosmiczny, w którym informacje zawsze były bardzo ściśle kontrolowane - przykładowo, o kosmicznej przygodzie Jurija Gagarina świat usłyszał dopiero jak Gagarin już bezpiecznie powrócił na Ziemię. Po trochu będzie ona rezultatem tego, że Hermaszewskiego nie dało się długo kreować na narodowego bohatera bez skazy, jak Gagarina. (Loty w kosmos były zresztą dość abstrakcyjną rzeczą w kraju, w którym dawało się już zaobserwować pierwsze oznaki kryzysu gospodarczego.)

Niepostrzeżenie, w tym roku minęła 40 rocznica lotu Polaka. Przy tej właśnie okazji tematem tym postanowiła zająć się dwójka znanych reportażystów, Dariusz Kortko i Marcin Pietraszewski.

"Chcieliśmy napisać o tej historii, gdyż jest ona dość nam bliska - to historia z naszej młodości" - opowiada w rozmowie z PAP Dariusz Kortko. "Ale wtedy była to historia opowiedziana z jednej strony. Teraz, kiedy sami jesteśmy reporterami, pomyśleliśmy, że fajnie byłoby wrócić do tej historii i opowiedzieć ją od nowa, czyli troszkę pełniej, nie tylko z punktu widzenia propagandy ówczesnej, ale dowiedzieć się, jak naprawdę było: kim byli kandydaci do lotu w kosmos, jakie emocje nimi targały, o czym myśleli" - wylicza.

Co ciekawe, początek historii lotu Polaka w kosmos ma miejsce w... Stanach Zjednoczonych. Wszystko to było bowiem elementem rywalizacji mocarstw: radziecki program Interkosmos stanowił reakcję na działanie Stanów Zjednoczonych, które na początku lat 70. ogłosiły, że będą wysyłać w kosmos astronautów z zaprzyjaźnionych krajów kapitalistycznych. ZSRR nie mogło być gorsze - i tak właśnie otworzyła się dla Polaka droga w kosmos.

Tej drodze poświęcona jest większość książki. Podążamy za bohaterami od pierwszego, tajemniczo brzmiącego rozkazu: każda jednostka wojsk lotniczych ma wytypować swoich najlepszych pilotów i niezwłocznie wysłać ich na badania do Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie. Rzecz jasna - jak później dowiedzieli się wybrańcy - chodziło o selekcję kandydatów do lotu na orbitę. Temu coraz bardziej zmniejszającemu się gronu towarzyszymy na wszystkich etapach podróży: przez kolejne testy, wizyty w podmoskiewskim Gwiezdnym Miasteczku, aż po wybór ostatecznej dwójki kandydatów: majora Mirosława Hermaszewskiego i podpułkownika Zenona Jankowskiego.

Spore fragmenty książki poświęcone są relacji Hermaszewskiego i Jankowskiego - choć bowiem do samego końca odbywali oni szkolenie wspólnie, to w kosmos mógł polecieć tylko jeden z nich. Trudno, żeby taka sytuacja nie pozostawiła śladu. "Jankowski ma poczucie, że ta rywalizacja nie była do końca uczciwa i że on tak naprawdę od samego początku był na straconej pozycji, że Hermaszewski był faworyzowany" - opowiada Marcin Pietraszewski.

Czy tak było? "Kiedy gra toczy się o tak wysoką stawkę, po prostu pojawia się też potrzeba racjonalizacji: dlaczego ja przegrałem, a dlaczego tamten wygrał?" - mówi Kortko. "Tymczasem oni byli naprawdę przygotowani tak samo. Mieli te same testy, pozdawali te same egzaminy, mieli taką samą wiedzę - a nawet Jankowski był pod względem fizycznym lepszym kandydatem do lotu w kosmos, bo był niższy" - dodaje. O to, co zadecydowało o wyborze Hermaszewskiego, reporterzy pytali gen. Piotra Klimuka, dowódcę misji Polaka. "Mówił, że tak naprawdę poszło o ogólne wrażenie, czyli coś, co jest bardzo ulotne i niemierzalne. Hermaszewski miał być bardziej otwarty, a Jankowski - bardziej wycofany" - stwierdza Kortko.

Jak jednak pokazać, co dokładnie składa się na to ulotne wrażenie? W wielu miejscach książki Hermaszewski zestawiany jest z pierwszym człowiekiem w kosmosie - czyli Jurijem Gagarinem. "Chodziło o to, żeby pokazać wzór kosmonauty" - tłumaczy Kortko. Radzieccy zdobywcy kosmosu zdecydowanie różnili się bowiem od używających życia astronautów z USA. "Gagarin przedstawiany był jako wzór człowieka radzieckiego: reprezentant narodu musi zachowywać się przyzwoicie i skromnie, podkreślając wspólną pracę, wspólnotę. Zestawiając Hermaszewskiego z Gagarinem chcieliśmy pokazać, że być może został wybrany dlatego, że charakterem był bardziej zbliżony do tego wzorca" - opowiada.

Hermaszewskiemu nie udało się jednak pozostać przez dłuższy czas bohaterem zbiorowej świadomości. "Przygotowano i znaczki, i plakaty, książki, programy naukowe i ten festiwal popularności trwał parę miesięcy, ale zakończył się w październiku, bo okazało się, że Polak został papieżem - i Polacy mieli nowego bohatera i nową ikonę" - wspomina Kortko.

Postać polskiego kosmonauty warto sobie jednak przypomnieć - choćby tylko dlatego, że nieprędko doczekamy się kolejnego rodaka (bądź rodaczki) w kosmosie. ("Nie za naszego życia" - to prognoza Dariusza Kortki.) Jak by do tego mogło dojść? Jakie przeszkody stoją przed ludźmi, którzy mieliby lecieć - jak ostatnio coraz częściej się wspomina - na Marsa? Temu w dużej mierze poświęcona jest końcówka książki - poprzez rozmowy z ekspertami szkicowany jest obraz trudności (przede wszystkim psychicznych), na które napotkałaby taka teoretyczna misja. Lektura ta nie jest może nazbyt optymistyczna - ale z całą pewnością bardzo ciekawa.

Książka "Cena nieważkości. Kulisy lotu Polaka w kosmos" ukazała się pod koniec sierpnia nakładem wydawnictwa Agora.

Źródło: PAP - Nauka w Polsce, Katarzyna Florencka

Czytany 1901 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 10 wrzesień 2018 14:00

Skomentuj

Twój komentarz zostanie opublikowany po akceptacji administratora. Zasady publikacji komentarzy pod publikacjami znajdziesz pod linkiem: https://aviation24.pl/polityka-prywatnosci

Redakcja poleca

Sie 18, 2019
Zazwyczaj miało to wyglądać tak: ... Calutka ulica wstała już do pracy, z wyjątkiem jednego, śpiącego gieroja… Gieroj się nie spieszy, bo wie że nie ...
Sie 14, 2019
Miejscowość Czarna Góra i położone na jej terenie wzniesienie Litwinka w roku 1923 były świadkami ważnego wydarzenia związanego z historią polskiego ...
Sie 11, 2019
W dniu 11 sierpnia 1994 roku o godz. 13.17 miało miejsce najtragiczniejsze zdarzenie w historii polskiego ratownictwa górskiego. W czasie pełnienia ...
Sie 08, 2019
W ostatni weekend sierpnia 2021 roku odbędą się w Radomiu kolejne Międzynarodowe Pokazy Lotnicze Air Show - zapowiedział wiceminister obrony ...
Lip 06, 2019
Aspirant sztabowy Radosław Szukała, na co dzień kierownik Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji i Patrolowego w Komendzie Miejskiej ...
Lip 10, 2019
10 lipca 2019 r. odbył się premierowy pokaz samolotu solarnego zbudowanego przez studentów Akademii Górniczo-Hutniczej. Bezzałogowa konstrukcja ...
Lip 10, 2019
115 lat temu urodził się pułkownik pilot Zdzisław Krasnodębski, twórca i pierwszy dowódca legendarnego myśliwskiego Dywizjonu 303, który wsławił się ...
Lip 04, 2019
Portal Polska-zbrojna.pl opublikował rozmowę z ministrem obrony narodowej Mariuszem Błaszczakiem. "Nie powierzamy naszego bezpieczeństwa wyłącznie ...
Kwi 12, 2019
Zespół Flaris opublikował kolejny film z lotów testowych Flarisa. Tym razem to materiał filmowy z przygotowań tego nowatorskiego samolotu odrzutowego ...

Najczęściej czytane

Gru 14, 2019
LPR pozyska do swojej lotniczej floty dwa zupełnie nowe małe odrzutowe samoloty Learjet 75 Liberty. 13 grudnia 2019 r. w Centrali Lotniczego ...
Gru 11, 2019
Choć 100-lecie polskiego lotnictwa obchodziliśmy w zeszłym roku, to właśnie teraz 12 grudnia 2019 roku Narodowy Bank Polski wpro­wadza do obiegu ...
Gru 06, 2019
6 grudnia 2019 r. na placu przed pomnikiem Bohaterskim Lotnikom Dęblińskiej Szkoły Orląt odbyła się 123 Promocja Oficerska. Wśród zaproszonych gości ...
Gru 09, 2019
W 8. Bazie Lotnictwa Transportowego odbył się lot pożegnalny generała brygady pilota doktora Mirosława Jemielniaka, byłego dowódcy 3. Skrzydła ...
Gru 03, 2019
Lotnisko Strachowice niedługo stanie się niezwykle ważnym miejscem na wojskowej mapie. Właśnie w tym miejscu powstanie baza transportowa Sił ...
Gru 10, 2019
Kapitan pilot Mieczysław Medwecki jest pierwszym poległym polskim lotnikiem i zarazem pierwszym poległym lotnikiem państw walczących z III Rzeszą w ...
Paź 29, 2019
Biuro wspólnego programu F-35 i Lockheed Martin podpisały umowę o wartości 34 miliardów dolarów na produkcję i dostawę 478 samolotów F-35 po ...
Paź 25, 2019
Jak informuje brytyjska firma Reaction Engines, został przetestowany nowy silnik wyposażony w innowacyjną chłodnicę przepływu powietrza z ...
Paź 28, 2019
Wraz z końcem października zaczyna obowiązywać zimowa oferta lotów, która trwa w tym sezonie od 27.10.2019 do 28.03.2020. W najnowszym rozkładzie ...
Paź 26, 2019
Ciężki sprzęt od kilku tygodni pracuje na Sadkowie. Ekipa firmy Max Bögl Polska pracuje już przy nowym odcinku drogi startowej. Równolegle trwają też ...
Paź 23, 2019
W poniedziałek, 21 października AN-2 wzniósł się w powietrze! Przelot techniczny został wykonany przez bardzo doświadczoną załogę. Za sterami zasiadł ...
Paź 25, 2019
"W ciągu ostatnich miesięcy Boeing osiągnął znaczący postęp w pracach nad bezpiecznym powrotem 737 MAX do eksploatacji." - informuje koncern lotniczy ...

Nasze wywiady

Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w tym roku przypada 100-Lecie Lotnictwa Polskiego oraz 100-Lecie Niepodległości ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które jest znane w całej Polsce. Pani Małgorzata była stewardesa PLL LOT, jedna z ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako jedni z pierwszych, oficjalny spot Międzynarodowych Pokazów Lotniczych w Radomiu. ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga 737-800, który znajduje się w warszawskim AirPoint. Teoretycznie wszystko wygląda ...
Lut 04, 2018
Wczoraj w Hotelu Aiport Okęcie odbyła się impreza Open Day Cumulusy 2017. Organizatorzy Krzysztof Sondej i Maciej Stroiński wraz z gościem specjalnym ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat swoim tańcem w tunelu aerodynamicznym, popularyzując i zwracając uwagę na nową, ...
Wrz 12, 2017
W sobotę 9 września ekipa portalu Aviation24.pl odwiedziła urocze miasteczko Kazimierz nad Wisłą. Jednak nie udaliśmy się tam tylko w celach ...
Wrz 05, 2017
W imieniu firmy Eurofighter Jagdflugzeug GmbH i jej firm partnerskich z przyjemnością zapraszamy na briefing prasowy poświęcony możliwościom, ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 20 Stycznia 2020    |    Wydarzyło się: 1959 – Dokonano oblotu brytyjskiego samolotu pasażerskiego Vickers Vanguard. 1992 – W katastrofie francuskiego Airbusa A320 pod Strasburgiem zginęło 87 spośród 96 osób na pokładzie. 2007 - 12 amerykańskich żołnierzy zginęło w katastrofie śmigłowca Sikorsky UH-60 Black Hawk w Bagdadzie. 1978 – Wystrzelono radziecki bezzałogowy statek kosmiczny Progress 1.

Lotnicza książka

Paź 26, 2019
Jeśli ktoś wciąż czuje niedosyt po hucznych, lipcowych obchodach 50. rocznicy lądowania człowieka na Księżycu, może go zaspokoić sięgając po ...
Wrz 05, 2019
Tak pisze o swojej książce autor, Stanisław Śmist" - "Prawdy, mity i opowiadania przedstawione w niniejszej książce, zostały zapisane przeze mnie już ...
Sie 09, 2019
Wspólny cel, współzawodnictwo i duże zaplecze finansowe - to kluczowe elementy sukcesu w eksploracji kosmosu. Po lądowaniu na Księżycu na wiele lat ...
Cze 22, 2019
Tylko dwunastu ludzi stąpało po powierzchni Księżyca. Jest ich wśród nas coraz mniej. Wypowiedzi tych, którzy pozostali jeszcze przy życiu, zebrał ...
Gru 27, 2018
Zbliża się koniec roku w którym obchodzimy 100-rocznicę Odzyskania Niepodległości przez Polskę. Obchodziliśmy w tym roku co najmniej setkę różnych ...
Lis 14, 2018
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie zaprasza na oblot książki pt. "Dotykając nieba. Śpiewnik pieśni i piosenek lotniczych", w czwartek 6 grudnia 2018 ...
Lis 03, 2018
Wiedza o tym, że zaatakowana 1 września 1939 roku Rzeczpospolita daremnie oczekiwała obiecanej jej lotniczej pomocy zachodnich aliantów, jest w ...
Sie 22, 2018
Pasjonująca historia polskich pilotów, których odwaga i męstwo przyczyniły się do uratowania Anglii w czasie bitwy powietrznej w 1940 roku. To także ...
Cze 08, 2018
Książka, która zdaniem Mariusza Szczygła warta jest złamania siódmego przykazania. Już nie musisz jej kraść! Tom Wolfe, Najlepsi. Kowboje, którzy ...

Nasze Video

Sie 25, 2019
Równo rok temu mieliśmy przyjemność uczestniczyć w treningach oraz samych pokazach lotniczych zorganizowanych w ramach Air Show Radom 2018. Ponieważ ...
Maj 19, 2019
W ramach Nocy Muzeów, 100-lecia Eskadry Kościuszkowskiej, 90-lecia lotu atlantyckiego Ludwika Idzikowskiego i 30-lecia MiGa-29, Niebo bez Granic ...
Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez granic" w roku 100-lecia Niepodległości Polski i 100-lecia Biało-Czerwonej ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , W-3W/W-3WA Sokół, Mi-14 i Mi-2, Mi-8 i W-3 Sokół, Mi-17, Mi-24 oraz Mi-2. Samoloty ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim Okęciu wylądował nowy nabytek LOT-u Dreamliner B787-9. Przyleciał wprost z Everett, ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś możecie zobaczyć co działo się podczas konferencji prasowej tego oszałamiającego ...
Top