poniedziałek, 10 wrzesień 2018 13:56

Książka "Cena nieważkości. Kulisy lotu Polaka w kosmos".

Napisane przez PAP Nauka w Polsce
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Okładka książki / Źródło zdjęcia: Agora Okładka książki / Źródło zdjęcia: Agora

Mirosław Hermaszewski jest postacią kontrowersyjną, ale i poniekąd dzisiaj zapomnianą. Jak to się w ogóle stało, że w kosmos poleciał Polak? Opowiada o tym nowa książka reporterów Dariusza Kortki i Marcina Pietraszewskiego.

A teraz: niech każda osoba urodzona po 1978 roku zastanowi się: co właściwie wie o pierwszym (i jak dotąd jedynym) Polaku w kosmosie? Skojarzy zapewne, że Mirosław Hermaszewski jest kontrowersyjny - przypomni np. że w stanie wojennym był członkiem WRON-u. Ale co z samym lotem? Jak do niego doszło? Kto jeszcze z Hermaszewskim leciał? Co robili na orbicie? O ile ktoś nie jest pasjonatem tematyki kosmicznej, to raczej niewiele będzie w stanie na te tematy powiedzieć.

Po części sytuacja ta jest wynikiem tajemnicy otaczającej radziecki program kosmiczny, w którym informacje zawsze były bardzo ściśle kontrolowane - przykładowo, o kosmicznej przygodzie Jurija Gagarina świat usłyszał dopiero jak Gagarin już bezpiecznie powrócił na Ziemię. Po trochu będzie ona rezultatem tego, że Hermaszewskiego nie dało się długo kreować na narodowego bohatera bez skazy, jak Gagarina. (Loty w kosmos były zresztą dość abstrakcyjną rzeczą w kraju, w którym dawało się już zaobserwować pierwsze oznaki kryzysu gospodarczego.)

Niepostrzeżenie, w tym roku minęła 40 rocznica lotu Polaka. Przy tej właśnie okazji tematem tym postanowiła zająć się dwójka znanych reportażystów, Dariusz Kortko i Marcin Pietraszewski.

"Chcieliśmy napisać o tej historii, gdyż jest ona dość nam bliska - to historia z naszej młodości" - opowiada w rozmowie z PAP Dariusz Kortko. "Ale wtedy była to historia opowiedziana z jednej strony. Teraz, kiedy sami jesteśmy reporterami, pomyśleliśmy, że fajnie byłoby wrócić do tej historii i opowiedzieć ją od nowa, czyli troszkę pełniej, nie tylko z punktu widzenia propagandy ówczesnej, ale dowiedzieć się, jak naprawdę było: kim byli kandydaci do lotu w kosmos, jakie emocje nimi targały, o czym myśleli" - wylicza.

Co ciekawe, początek historii lotu Polaka w kosmos ma miejsce w... Stanach Zjednoczonych. Wszystko to było bowiem elementem rywalizacji mocarstw: radziecki program Interkosmos stanowił reakcję na działanie Stanów Zjednoczonych, które na początku lat 70. ogłosiły, że będą wysyłać w kosmos astronautów z zaprzyjaźnionych krajów kapitalistycznych. ZSRR nie mogło być gorsze - i tak właśnie otworzyła się dla Polaka droga w kosmos.

Tej drodze poświęcona jest większość książki. Podążamy za bohaterami od pierwszego, tajemniczo brzmiącego rozkazu: każda jednostka wojsk lotniczych ma wytypować swoich najlepszych pilotów i niezwłocznie wysłać ich na badania do Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie. Rzecz jasna - jak później dowiedzieli się wybrańcy - chodziło o selekcję kandydatów do lotu na orbitę. Temu coraz bardziej zmniejszającemu się gronu towarzyszymy na wszystkich etapach podróży: przez kolejne testy, wizyty w podmoskiewskim Gwiezdnym Miasteczku, aż po wybór ostatecznej dwójki kandydatów: majora Mirosława Hermaszewskiego i podpułkownika Zenona Jankowskiego.

Spore fragmenty książki poświęcone są relacji Hermaszewskiego i Jankowskiego - choć bowiem do samego końca odbywali oni szkolenie wspólnie, to w kosmos mógł polecieć tylko jeden z nich. Trudno, żeby taka sytuacja nie pozostawiła śladu. "Jankowski ma poczucie, że ta rywalizacja nie była do końca uczciwa i że on tak naprawdę od samego początku był na straconej pozycji, że Hermaszewski był faworyzowany" - opowiada Marcin Pietraszewski.

Czy tak było? "Kiedy gra toczy się o tak wysoką stawkę, po prostu pojawia się też potrzeba racjonalizacji: dlaczego ja przegrałem, a dlaczego tamten wygrał?" - mówi Kortko. "Tymczasem oni byli naprawdę przygotowani tak samo. Mieli te same testy, pozdawali te same egzaminy, mieli taką samą wiedzę - a nawet Jankowski był pod względem fizycznym lepszym kandydatem do lotu w kosmos, bo był niższy" - dodaje. O to, co zadecydowało o wyborze Hermaszewskiego, reporterzy pytali gen. Piotra Klimuka, dowódcę misji Polaka. "Mówił, że tak naprawdę poszło o ogólne wrażenie, czyli coś, co jest bardzo ulotne i niemierzalne. Hermaszewski miał być bardziej otwarty, a Jankowski - bardziej wycofany" - stwierdza Kortko.

Jak jednak pokazać, co dokładnie składa się na to ulotne wrażenie? W wielu miejscach książki Hermaszewski zestawiany jest z pierwszym człowiekiem w kosmosie - czyli Jurijem Gagarinem. "Chodziło o to, żeby pokazać wzór kosmonauty" - tłumaczy Kortko. Radzieccy zdobywcy kosmosu zdecydowanie różnili się bowiem od używających życia astronautów z USA. "Gagarin przedstawiany był jako wzór człowieka radzieckiego: reprezentant narodu musi zachowywać się przyzwoicie i skromnie, podkreślając wspólną pracę, wspólnotę. Zestawiając Hermaszewskiego z Gagarinem chcieliśmy pokazać, że być może został wybrany dlatego, że charakterem był bardziej zbliżony do tego wzorca" - opowiada.

Hermaszewskiemu nie udało się jednak pozostać przez dłuższy czas bohaterem zbiorowej świadomości. "Przygotowano i znaczki, i plakaty, książki, programy naukowe i ten festiwal popularności trwał parę miesięcy, ale zakończył się w październiku, bo okazało się, że Polak został papieżem - i Polacy mieli nowego bohatera i nową ikonę" - wspomina Kortko.

Postać polskiego kosmonauty warto sobie jednak przypomnieć - choćby tylko dlatego, że nieprędko doczekamy się kolejnego rodaka (bądź rodaczki) w kosmosie. ("Nie za naszego życia" - to prognoza Dariusza Kortki.) Jak by do tego mogło dojść? Jakie przeszkody stoją przed ludźmi, którzy mieliby lecieć - jak ostatnio coraz częściej się wspomina - na Marsa? Temu w dużej mierze poświęcona jest końcówka książki - poprzez rozmowy z ekspertami szkicowany jest obraz trudności (przede wszystkim psychicznych), na które napotkałaby taka teoretyczna misja. Lektura ta nie jest może nazbyt optymistyczna - ale z całą pewnością bardzo ciekawa.

Książka "Cena nieważkości. Kulisy lotu Polaka w kosmos" ukazała się pod koniec sierpnia nakładem wydawnictwa Agora.

Źródło: PAP - Nauka w Polsce, Katarzyna Florencka

Czytany 924 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 10 wrzesień 2018 14:00

Artykuły powiązane

  • Wystawa „Space Adventure” pod patronatem NASA.

    Kapsuła Apollo, satelita Sputnik 1, skafandry astronautów to tylko niektóre z ponad stu kosmicznych eksponatów, które można obejrzeć na wystawie „Space Adventure”, zorganizowanej pod patronatem NASA. Ekspozycja we wrocławskiej Hali Stulecia czynna jest od czwartku 21 marca - do 18 czerwca.

  • Emilewicz: polsko-niemiecka współpraca w dziedzinie eksploracji kosmosu jeszcze w tym roku.

    Budowa ramienia robotycznego, które pozwoli pobrać próbki z Marsa to pierwszy projekt, jaki ma być realizowany w ramach podpisanej w poniedziałek polsko-niemieckiej umowy pomiędzy PIAP Space a OHB System. Współpraca zacznie się jeszcze w tym roku - powiedziała PAP szefowa MPiT Jadwiga Emilewicz.

  • NASA otwiera księżycową puszkę. Taki był plan.

    Amerykańska Agencja Kosmiczna rozpoczyna badania kolejnych próbek przywiezionych przez astronautów z Księżyca w czasie programu Apollo. Taki był plan - by po kilku dekadach zbadać je za pomocą metod znacznie lepszych, niż ówcześnie dostępnych.

  • "Bezpieczeństwo w międzynarodowym i krajowym prawie lotniczym oraz kosmicznym" - zaproszenie na konferencję.

    W imieniu Zakładu Prawa Międzynarodowego i Prawa Europejskiego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Europejskie Stowarzyszenie Studentów Prawa ELSA Rzeszów mamy zaszczyt zaprosić Państwa do udziału w Międzynarodowej VII Konferencji Prawa Lotniczego i Kosmicznego oraz Technologii nt. „Bezpieczeństwo w międzynarodowym i krajowym prawie lotniczym oraz kosmicznym”.

  • Satelity BRITE, w tym LEM i Heweliusz, już niemal sześć lat obserwują gwiazdy.

    Satelity konstelacji BRITE, do której należą polskie satelity naukowe Lem i Heweliusz, niemal sześć lat temu zaczęły badania przestrzeni kosmicznej. W tym czasie cała konstelacja obserwowała już 625 gwiazd, przemierzając orbitę ziemską w sumie ponad 133 tys. razy.

  • Rakieta "Jeż" studentów z Politechniki Gdańskiej poleci w kosmos.

    Już w najbliższych dniach z kosmodromu Esrange położonego za kołem podbiegunowym wystartuje rakieta, na pokładzie której znajdzie się m.in. eksperyment HEDGEHOG (po polsku "Jeż") autorstwa studentów Politechniki Gdańskiej - poinformowało biuro prasowe uczelni.

  • Polacy odpowiedzialni za kolejne elementy kosmicznej misji ATHENA.

    Zbieranie danych na temat formowania i ewolucji grup galaktyk oraz czarnych dziur - takie zadanie czeka teleskop ATHENA. W prace nad urządzeniem w coraz większym stopniu zaangażowani są Polacy. Start misji, realizowanej przez Europejską Agencję Kosmiczną, zaplanowano na 2028 r.

  • SpaceX odbył podróż na orbitę. Wielki sukces twórców komercyjnego latania w kosmos.

    Statek kosmiczny SpaceX Crew Dragon wystartował w sobotę o 2:49 rano czasu lokalnego z wykorzystaniem rakiety Falcon 9 z kompleksu startowego 39A w Kennedy Space Center na Florydzie. Wokół tego wydarzenia zgromadził się tłum widzów, aby obserwować, jak NASA i SpaceX tworzą historię, uruchamiając pierwszy na świecie komercyjny amerykański statek kosmiczny i rakietę kosmiczną wysyłając je w kierunku Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.

  • Promocja polskich projektów kosmicznych na posiedzeniu S&TS COPUOS w Wiedniu.

    W dniach 11-22 lutego 2019 roku prof. dr hab. inż. Piotr Wolański, przewodniczący Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN, przewodniczył polskiej delegacji na posiedzeniu Podkomitetu Naukowo-Technicznego (Scientific and Technical Subcommittee) Komitetu Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej (COPUOS) ONZ w Wiedniu.

  • Produkcja satelitów na bezprecedensową skalę. Airbus otworzył nowoczesny ośrodek technologii kosmicznych i satelitarnych.

    W swoim zakładzie we Friedrichshafen spółka Airbus uruchomiła najnowocześniejszy w Europie ośrodek technologii kosmicznych i budowy satelitów pod nazwą Integrated Technology Centre (ITC). ITC dysponuje trzykrotnie zwiększoną powierzchnią pomieszczeń czystych, liczącą obecnie aż 4200 metrów kwadratowych. Jego przeznaczeniem jest budowa satelitów, sond i oprzyrządowania statków kosmicznych oraz prowadzenie badań nad technologiami eksperymentalnymi. Budowa tej placówki zajęła tylko dwa lata, a jej łączny koszt wyniósł 45 milionów euro.

  • Dostępna publikacja "Brexit and Aviation Law, Abingdon, New York: Routledge, 2019".

    Jan Walulik, Brexit and Aviation Law prezentuje kluczowe dla sektora lotniczego i administracji lotniczej problemy prawne związane z Brexitem. Publikacja rozpoczyna się od omówienia aktów prawnych dotkniętych Brexitem oraz tych nielicznych, których funkcjonowanie pozostanie nienaruszone. Obejmuje to prawo pierwotne i wtórne UE, umowy między UE a państwami trzecimi (w tym EOG, ECAA, tzw. umowy wertykalne i horyzontalne, umowy z zakresu bezpieczeństwa i ochrony lotnictwa), umowy bilateralne których stronami są państwa członkowskie UE, systemy prawne WTO/GATS, ICAO, ECAC, EUROCONTROL, konwencję kapsztadzką, konwencje dotyczące odpowiedzialności cywilnej w lotnictwie, konwencje z zakresu bezpieczeństwa i ochrony lotnictwa.

  • NASA wybiera nową misję do odkrywania początków wszechświata.

    NASA planuje nową misję kosmiczną, która pomoże astronomom zrozumieć, jak ewoluował nasz wszechświat i jak powszechne są składniki życia w planetarnych systemach naszej galaktyki.

  • Gowin: perspektywy rozwoju przemysłu kosmicznego w Polsce rysują się atrakcyjnie.

    Perspektywy rozwoju przemysłu kosmicznego w Polsce rysują się niezwykle atrakcyjnie - ocenił wicepremier, minister nauki Jarosław Gowin na poniedziałkowej konferencji w Kielcach. Poinformowano też, że Polska Agencja Kosmiczna została członkiem konsorcjum ds. robotyki kosmicznej.

  • Polska Agencja Kosmiczna członkiem europejskiego konsorcjum ds. robotyki kosmicznej Peraspera.

    Celem inicjatywy PERASPERA jest wspieranie kompetencji europejskiego przemysłu w zakresie robotyki planetarnej i orbitalnej oraz demonstracja w przestrzeni kosmicznej kluczowych technologii związanych z tymi dziedzinami. Członkostwo Polski w konsorcjum może ułatwić podmiotom krajowego sektora kosmicznego udział w innowacyjnych projektach kosmicznych komplementarnych do programów ESA, współpracę z dużymi europejskimi podmiotami oraz testowanie technologii z obszaru robotyki orbitalnej i planetarnej w przestrzeni kosmicznej.

  • Brona: duży hotel kosmiczny na orbicie wokół Ziemi może realnie działać od 2025-2030 r.

    Lata 2025-2030 to realna perspektywa, kiedy możemy zobaczyć pierwszy, duży, działający hotel kosmiczny na orbicie okołoziemskiej - powiedział PAP prezes Polskiej Agencji Kosmicznej dr hab. Grzegorz Brona. Ma to związek m.in. z komercyjnym wykorzystaniem Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS).

  • Szef PAK: powinniśmy pomyśleć o wysyłaniu w przyszłości polskich astronautów w kosmos.

    Polska powinna pomyśleć o zaangażowaniu się w przyszłości w tzw. Human Spaceflight, czyli wysyłanie własnych astronautów w przestrzeń kosmiczną - ocenił w rozmowie z PAP szef PAK dr hab. Grzegorz Brona. Polak mógłby wziąć udział w misji załogowej po 2025 r.

  • Politechnika Warszawska i SENER podpisują umowę o współpracy w celu budowania kadr polskiego sektora kosmicznego.

    Porozumienie podpisane 16 stycznia 2019 r. jest elementem realizacji polskiej strategii kosmicznej. Zakłada między innymi podnoszenie kompetencji specjalistów sektora kosmicznego oraz wspólne prace naukowo-badawcze.

  • PW-Sat2 powinien krążyć na orbicie nie dłużej niż 840 dni.

    Po otwarciu żagla deorbitacyjnego satelita PW-Sat2 powinien krążyć na orbicie nie dłużej niż 2,3 roku (840 dni) - piszą twórcy satelity, analizując jego zachowanie na orbicie. To znacznie szybciej niż 15-20 lat, które spędziłby tam satelita takich rozmiarów pozbawiony żagla.

  • Nicole Stott: w przestrzeni kosmicznej poczułam szczególną więź z Ziemią.

    Lot w przestrzeń kosmiczną to przeżycie przekraczające wyobrażenia; kiedy się tego doświadcza, odczuwa się paradoksalnie większą niż kiedykolwiek wcześniej więź z Ziemią – opowiadała w sobotę w Katowicach amerykańska astronautka Nicole Stott.

  • Polska przystąpiła do europejskiego Konsorcjum Space Surveillance and Tracking.

    Z końcem 2018 r. Polska stała się pełnoprawnym członkiem europejskiego Konsorcjum SST (Space Surveillance and Tracking - Obserwacja i Śledzenie Obiektów Kosmicznych). Umowa akcesyjna została podpisana 19 grudnia 2018 r. w siedzibie Polskiej Agencji Kosmicznej w Warszawie. Dołączenie do konsorcjum umożliwi krajowym podmiotom udział w przedsięwzięciach finansowanych ze środków Unii Europejskiej, których budżet w bieżącej i przyszłej perspektywie finansowej może wynieść ponad 350 mln euro.

Redakcja poleca

Lut 07, 2019
JAK samolot można odbudować? ... Odpowiedź jest prosta: trzeba się ...
Lut 11, 2019
Drogowy transport pasażerskich samolotów zawsze zwraca uwagę. W ...
Lut 11, 2019
Pierwszy pasażer posiadacza licencji PPL(a) to zawsze wielkie ...
Lut 08, 2019
Główną rolę w filmie, który wszedł właśnie na ekrany największych ...
Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które ...
Maj 23, 2018
21 maja br. Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych nawiązała ...
Kwi 19, 2018
Na ukończeniu jest właśnie malowanie nowego hełmofonu dla por. pilota ...
Kwi 18, 2018
Piotr Rejmer i Tomasz Białoszewski z lotniczego portalu filmowego ...

Najczęściej czytane

Mar 04, 2019
Jak podają największe polskie media min. RMF24.pl w rejonie ...
Lut 27, 2019
12 lutego wykonujący lot nad terytorium Republiki Czeskiej samolot ...
Lut 28, 2019
Bezpieczeństwo było, jest i będzie dla nas priorytetem. Przed chwilą ...
Mar 01, 2019
Na początek rozbudowy Państwowe Porty Lotnicze najpewniej wyburzą ...
Sty 29, 2019
Dwa nowe samoloty LET Aircraft Industries typu L 410 UVP E-20 trafią ...
Sty 27, 2019
Gdy por. Krzysztof Miko, pilot 7 Dywizjonu Lotniczego, został ciężko ...
Sty 29, 2019
Ludzie porzucają psy w lesie, albo samochody na parkingach, ale ...
Sty 24, 2019
Boeing z powodzeniem ukończył pierwszy testowy prototyp ...
Sty 25, 2019
23 stycznia br. do malborskiej Bazy wrócił z Bydgoszczy Mig-29 o ...
Sty 11, 2019
Siły Powietrzne Francji poinformowały o śmierci pilotów, którzy byli ...
Sty 10, 2019
We wtorek, 9 grudnia, w wieku 65 lat zmarła pilotka szybowcowa Iwona ...
Sty 04, 2019
Trzynaście lat mija od czasu kiedy poleciałem na pierwszą polską ...

Nasze wywiady

Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga ...
Lut 04, 2018
Wczoraj w Hotelu Aiport Okęcie odbyła się impreza Open Day Cumulusy ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat ...
Wrz 12, 2017
W sobotę 9 września ekipa portalu Aviation24.pl odwiedziła urocze ...
Wrz 05, 2017
W imieniu firmy Eurofighter Jagdflugzeug GmbH i jej firm ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 23 Marca 2019    |    Wydarzyło się: 1943 – Na Islandii otwarto zbudowany przez armię amerykańską Port lotniczy Keflavík. 2009 - Katastrofa lotnicza w Butte: samolot Pilatus PC-12 rozbił się na terenie cmentarza w Butte w Montanie; zginęło 14 osób. 2009 - Katastrofa lotu FedEx Express 80: dwóch pilotów samolotu transportowego zginęło podczas podchodzenia do lądowania w porcie lotniczym Narita pod Tokio.

Lotnicza książka

Gru 27, 2018
Zbliża się koniec roku w którym obchodzimy 100-rocznicę Odzyskania ...
Lis 14, 2018
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie zaprasza na oblot książki pt. ...
Lis 03, 2018
Wiedza o tym, że zaatakowana 1 września 1939 roku Rzeczpospolita ...
Sie 22, 2018
Pasjonująca historia polskich pilotów, których odwaga i męstwo ...
Cze 08, 2018
Książka, która zdaniem Mariusza Szczygła warta jest złamania siódmego ...
Cze 06, 2018
Karaś, Junak, Iskra, Bies, wreszcie i Orlik. Pasjonaci aeronautyki ...
Mar 17, 2018
Zastanawialiście się kiedyś, jaki zapach ma przestrzeń kosmiczna? A ...
Mar 01, 2018
Kilka miesięcy temu nakładem poznańskiego wydawnictwa DYGRESJE ...
Lut 19, 2018
Był rok 1982. Od czterech lat byłem pracownikiem ZRLiLK. Ten akurat ...

Nasze Video

Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim ...
Sie 15, 2017
W tym roku postanowiliśmy zmienić miejscówkę i nakręcić przelot ...
Maj 19, 2017
Pod koniec kwietnia dzieci z jednej z warszawskich szkół podstawowych ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś ...
Top