poniedziałek, 30 marzec 2020 17:45

Mija 60 lat kiedy polska marynarka wojenna dostała pierwsze śmigłowce morskie.

Napisane przez Polska-zbrojna.pl
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Mija 60 lat kiedy polska marynarka wojenna dostała pierwsze śmigłowce morskie. Foto: Piotr Łysakowski / Polska-zbrojna.pl

Są używane do poszukiwania i zwalczania okrętów podwodnych, biorą udział w akcjach ratowniczych na Bałtyku, pełnią zadania łącznikowe i rozpoznawcze, na koncie mają też cztery międzynarodowe misje. Dziś trudno wyobrazić sobie polską marynarkę bez śmigłowców morskich. Pierwsze trafiły do służby 60 lat temu.

Lotnictwo morskie niemal od zawsze stanowiło integralną część polskiej marynarki. Początkowo opierało się na kilku stacjonujących w Pucku hydroplanach. W kolejnych latach, aż do wybuchu II wojny światowej, było jednak konsekwentnie rozbudowywane. Po wojnie marynarka miała do dyspozycji między innymi samoloty myśliwskie. W styczniu 1960 roku w bazach nad Bałtykiem pojawiły się pierwsze śmigłowce. Były to dwie maszyny SM-1 oparte o konstrukcję opracowaną w radzieckim biurze Mila, a wyprodukowane przez zakłady w Świdniku i Rzeszowie. Śmigłowce weszły w skład 18 Eskadry Mieszanej Lotnictwa Marynarki Wojennej w Gdyni. – Załogi szkoliły się i sprawdzały możliwości maszyn. Testy dotyczyły przede wszystkim wykorzystania ich w ratownictwie morskim – tłumaczy kmdr ppor. Marcin Braszak, rzecznik Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej. Wkrótce do SM-1 dołączyły śmigłowce SM-2, stanowiące ich zmodyfikowaną wersję. Pierwsze cztery trafiły do Darłowa, gdzie formowała się już eskadra ratownicza marynarki wojennej.

Czas SM-1 i SM-2 szybko jednak dobiegł końca. Już od końca lat sześćdziesiątych były one stopniowo zastępowane przez maszyny Mi-2. W marynarce pojawiły się też śmigłowce Mi-4. I to właśnie one zapoczątkowały w lotnictwie morskim zupełnie nową epokę. A wszystko za sprawą zadań, do których zostały przeznaczone.

Elektrownia na tropie

Jesienią 1965 roku w Darłowie pojawili się radzieccy instruktorzy: pilot i nawigator. Jeden z towarzyszy rzucił na stół grubą księgę z instrukcją, po czym zwrócił się do mechaników: „Czytajcie, ale pamiętajcie, że to ściśle tajne”. – Ze znajomością rosyjskiego było dość krucho, a tu wszystkiego trzeba się uczyć niemal od zera. Ale jakoś się to wszystko potoczyło – wspominał kilka lat temu Zdzisław Jędrzejewski, wówczas mechanik osprzętu lotniczego w Darłowskiej Grupie Lotniczej. 55 lat temu był świadkiem wcielenia do służby pierwszych śmigłowców Mi-4ME przeznaczonych do zwalczania okrętów podwodnych. Do Darłowa dotarły łącznie cztery maszyny, z których sformowany został klucz. Jędrzejewski przez lata zajmował się ich obsługą techniczną. – We wnętrzu śmigłowca panowała ciasnota. Dwóch pilotów siedziało obok siebie, nawigator nieco niżej, u samego dołu pokładu. Kabina miała dwa okienka, które zasysały spaliny, dlatego podczas lotu często towarzyszył nam ich zapach – opowiadał Kazimierz Rymer, komandor podporucznik w stanie spoczynku, który przed laty służy w Darłowie jako pilot.

Mi-4ME posiadał silnik o stosunkowo małej mocy. Trudno mu było więc udźwignąć maszynę z pełną załogą, uzbrojeniem i wyposażeniem. Sprzęt do poszukiwania i zwalczania okrętów podwodnych obsługiwał nawigator. Używał on pław hydroakustycznych, które po zrzuceniu do wody zbierały dźwięki emitowane przez nieprzyjacielską jednostkę. Do dyspozycji miał również detektor anomalii magnetycznych, czyli urządzenie do rejestracji wywołanych przez okręt zniekształceń w polu fizycznym Ziemi. Atak załoga przeprowadzała przy użyciu bomb głębinowych. Zwykle na pokład zabierała ich osiem.

Śmigłowce Mi-4 w lotnictwie morskim służyły do wczesnych lat osiemdziesiątych. W ich miejsce marynarka otrzymała inne maszyny – Mi-14PŁ. Pierwsze sześć przyleciało do Darłowa wprost z ZSRR. Na ich burtach widniały jeszcze wówczas czerwone gwiazdy. – Wcześniej miałem do czynienia z Mi-2. Przesiadka na „czternastkę” była jak zamiana syrenki na mercedesa. Co prawda mercedesa starego typu, ale jednak mercedesa – wspomina kpt. mar. rez. Kazimierz Majchrzak, który kilka dekad spędził za sterami śmigłowców ZOP. Do Mi-14PŁ przylgnęło zresztą więcej przydomków. Za sprawą bogatej awioniki nazywany był elektrownią, zaś ze względu na wytrzymałość i niezawodność – kałasznikowem. Jeden z pilotów przyrównał też kiedyś „czternastkę” do promu kosmicznego Columbia.

Mi-14PŁ to śmigłowiec duży. Waży 13-14 ton. – Siedząc za sterami nie należy wykonywać zbyt gwałtownych ruchów, bo można po prostu spaść – mówi kpt. Majchrzak. Z drugiej strony, jak tłumaczy, to śmigłowiec naprawdę bezpieczny. Ma duży udźwig, zasięg, można go uruchomić nawet przy wietrze dmącym z prędkością 20 metrów na sekundę, a zadania wykonuje przy stanie morza pięć. Jako jedyny helikopter w polskiej marynarce potrafi wylądować na wodzie, dzięki specjalnym pływakom utrzymać się na niej, a potem wystartować. Nawet „czternastkom” jednak zdarzały się wypadki. W czerwcu 1983 roku jedna z maszyn wpadła w stado ptaków, które uszkodziły obydwa silniki. Śmigłowiec runął z wysokości stu metrów, zginęło troje lotników. Chwile grozy za sterami przeżył też kpt. Majchrzak. – Kiedyś wracaliśmy z zadania, a ja postanowiłem sfotografować wynurzający się okręt podwodny. Stery przejął drugi pilot, który w pewnym momencie stracił panowanie nad maszyną – opowiada oficer. Śmigłowiec omal nie wpadł do morza. Ostatecznie jednak wypadku udało się uniknąć. – Popełniliśmy wówczas błąd. Żelazna zasada mówi, że kiedy jeden z pilotów obserwuje to co na zewnątrz, drugi zawsze śledzi przyrządy. A my obydwaj spojrzeliśmy na okręt – wspomina kpt. Majchrzak.

W sumie podczas służby Majchrzak spędził w powietrzu 3060 godzin. Większość za sterami Mi-14PŁ. Brał udział w licznych krajowych i międzynarodowych ćwiczeniach. Dziś jest już na emeryturze. Tymczasem „czternastki” nadal służą w lotnictwie morskim. Okrętów podwodnych poszukują w parach. Każdy wyposażony jest w stację hydroakustyczną, detektor anomalii magnetycznych i pławy radiohydroakustyczne. Śmigłowce mogą wykonać samodzielnie atak, za pomocą bomb głębinowych, bądź torped MU-90, ale też namiary na nieprzyjacielską jednostkę przekazać na okręt ZOP – fregatę lub korwetę.

Zwalczanie okrętów podwodnych to również jedno z głównych zadań Kaman SH-2G. Śmigłowce te zostały wyprodukowane w USA. Do Polski docierały w latach 2002-2003. Na co dzień ściśle współpracują z fregatami typu Oliver Hazard Perry. Podczas różnego rodzaju ćwiczeń i misji mogą lądować i stacjonować na ich pokładach. SH-2G zostały wyposażone w pławy radiohydroakustyczne i detektory anomalii magnetycznych. Większość maszyn może przenosić torpedy MU-90. – Jeśli chodzi o samo zwalczanie okrętów podwodnych SH-2G trudno się równać z najnowszymi śmigłowcami ZOP – przyznaje kmdr ppor. Sebastian Bąbel, pilot Kamana. Zaraz jednak dodaje, że maszyny tego typu nadal mają sporo atutów. – SH-2G to jeden z nielicznych śmigłowców, który może wylądować na jednym silniku. Jest maszyną mało awaryjną, ekonomiczną, do tego może operować w bardzo zróżnicowanych warunkach atmosferycznych – wylicza kmdr ppor. Bąbel. – Podczas misji w rejonie Morza Śródziemnego temperatury sięgały 40 stopni Celsjusza. Wiele śmigłowców zaprzestało lotów, bo w rozgrzanym powietrzu łopaty ich wirników nie były w stanie wytworzyć odpowiedniej siły nośnej. A nasz SH-2G w takich warunkach latał – wspomina oficer.

Kamany wzięły udział w dziesiątkach międzynarodowych ćwiczeń, w międzynarodowej operacji Active Endeavour oraz misjach Stałego Zespołu Okrętów NATO na południu Europy. One również nadal jeszcze służą w lotnictwie morskim.

Czekając na nowe

Śmigłowce morskie od sześciu dekad nieprzerwanie realizują też misje związane z ratownictwem morskim. Po wspomnianych już SM-2 do tego rodzaju zdań przeznaczone były Mi-2RM, a potem także Mi-14PS i dwa Mi-14PŁ/R. Ostatnie z nich to maszyny przebudowane z wersji ZOP. W lotnictwie morskim służą do dziś.

Tymczasem na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych do służby zaczęły wchodzić śmigłowce W-3 – najpierw w wersji transportowej, później także ratowniczej. W 1990 roku jedna z nowych maszyn wykonała pierwsze w historii lądowanie na pokładzie polskiego okrętu. Załoga posadziła W-3 na niszczycielu rakietowym ORP „Warszawa”. Za sterami siedział przyszły kontradmirał a wówczas kmdr por. Zbigniew Smolarek, który był organizatorem i dowódcą Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej. Dziś przyznaje, że zadanie nie okazało się zbyt skomplikowane. – Lądowisko na ORP „Warszawa” było duże. Na tyle, że pewnie zmieściłby się tam Mi-14. A pogodę mieliśmy dobrą – wspomina kadm. rez. Smolarek. Znacznie bardziej wryło mu się w pamięć jedno z późniejszych lądowań. – Okręt znajdował się wówczas jakieś osiemdziesiąt, może sto kilometrów od Rozewia. Podstawa chmur wynosiła 40-50 metrów, widoczność dwa-trzy kilometry. W tak trudnych warunkach mieliśmy przerzucić na pokład przedstawicieli Sztabu Generalnego. Udało się – opowiada kadm. rez. Smolarek. Podobnie jak lądowanie na pokładzie platformy wiertniczej z ówczesnym prezydentem Lechem Wałęsą na pokładzie. Jak wspomina pilot, wiatr był wówczas tak duży, że trudno się było poruszać po lądowisku pieszo.

Kadm. rez. Smolarek miał ogromny udział we wprowadzeniu do służby w marynarce W-3 oraz PZL W-3RM Anakonda – śmigłowca ratownictwa morskiego, który opiera się na tejże konstrukcji. – Walczyłem o ten śmigłowiec od samych jego początków. I to była dobra decyzja – zapewnia. Anakondy ciągle jeszcze wykorzystywane są w ratownictwie morskim. Ich załogi, razem z załogami Mi-14PŁ/R, pełnią całodobowe dyżury na lotniskach w Gdyni i Darłowie. W każdej chwili gotowe są do rozpoczęcia akcji poszukiwania rozbitków, a także ewakuowania rannych i chorych z platform wiertniczych oraz pokładów statków, które znajdują się na polskich wodach Bałtyku. Do tej pory lotnicy morscy z MW przeprowadzili blisko 700 akcji ratowniczych. Pomogli niemal 350 osobom.

Tymczasem od kilku lat śmigłowce W-3 są modernizowane. Dwie najstarsze maszyny transportowe zostały już przystosowane do niesienia pomocy na morzu. Ratownicze Anakondy otrzymują nowe wyposażenie. – Śmigłowce, które zdążyły już przejść modernizację wzbogaciły się między innymi o FADEC – cyfrowy system sterowania silnikami, kamery termowizyjne sprzężone z reflektorami, tak zwanymi szperaczami, systemy identyfikacji jednostek pływających AIS oraz nowy sprzęt ratowniczy – wylicza kmdr ppor. Braszak. Do tej pory przemianę przeszło siedem śmigłowców. Ósmy znajduje się jeszcze w świdnickich zakładach.

Tymczasem spora część śmigłowców lotnictwa morskiego w najbliższych latach zostanie wycofana ze służby. Ich następcami mają się stać między innymi maszyny AW-101 przeznaczone zarówno do zwalczania okrętów podwodnych, jak i ratownictwa morskiego. Cztery kupione przez resort obrony śmigłowce mają trafić do Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w 2022 roku.

Źródło informacji: Polska-zbrojna.pl / Łukasz Zalesiński

Czytany 797 razy

Skomentuj

Twój komentarz zostanie opublikowany po akceptacji administratora. Zasady publikacji komentarzy pod publikacjami znajdziesz pod linkiem: https://aviation24.pl/polityka-prywatnosci

Redakcja poleca

Mar 05, 2020
Sezon pikników i pokazów lotniczych zbliża się wielkimi krokami. Postanowiliśmy więc tak jak w zeszłym roku zebrać wszystkie daty, potrzebne linki i ...
Lut 24, 2020
Od jutra, 25 lutego 2020 r. w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie będzie dostępna nowa atrakcja – symulator myśliwca MiG-29, wypożyczony przez ...
Lut 19, 2020
Dokładnie 101 lat temu 19 lutego 1919 roku, została wprowadzona do użytku polska odznaka pilota, popularnie nazywana „Gapą”. Odznakę zaprojektował ...
Lut 18, 2020
Budowa sześciu nowoczesnych hangarów na lotnisku w Darłowie dobiega końca. Będą w nich stacjonowały śmigłowce AW101 przeznaczone do zwalczania ...
Sie 08, 2019
W ostatni weekend sierpnia 2021 roku odbędą się w Radomiu kolejne Międzynarodowe Pokazy Lotnicze Air Show - zapowiedział wiceminister obrony ...
Lip 06, 2019
Aspirant sztabowy Radosław Szukała, na co dzień kierownik Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji i Patrolowego w Komendzie Miejskiej ...
Lip 10, 2019
10 lipca 2019 r. odbył się premierowy pokaz samolotu solarnego zbudowanego przez studentów Akademii Górniczo-Hutniczej. Bezzałogowa konstrukcja ...
Lip 10, 2019
115 lat temu urodził się pułkownik pilot Zdzisław Krasnodębski, twórca i pierwszy dowódca legendarnego myśliwskiego Dywizjonu 303, który wsławił się ...
Lip 04, 2019
Portal Polska-zbrojna.pl opublikował rozmowę z ministrem obrony narodowej Mariuszem Błaszczakiem. "Nie powierzamy naszego bezpieczeństwa wyłącznie ...

Najczęściej czytane

Kwi 13, 2020
Dzisiaj dotarła do nas bardzo smutna wiadomość. Zmarł Jerzy Główczewski, pilot Dywizjonu 308 z czasów II Wojny Światowej, uznany architekt, autor ...
Mar 23, 2020
Dotarliśmy do bardzo ciekawych archiwalnych zdjęć z grupy fb "Śmigłowce polskie", które dotyczą testów śmigłowca "Sokół" na terenie dawnego ZSRR. ...
Kwi 03, 2020
Linie Emirates otrzymały zezwolenia na przewóz pasażerów na wybranych trasach. Od poniedziałku, 6 kwietnia, pierwsze loty wystartują z Dubaju do ...
Mar 26, 2020
26 marca 2020 r.,  pod auspicjami Ministerstwa Infrastruktury, przedstawiciele służb i instytucji państwowych dyskutowali jak włączyć nowe ...
Mar 27, 2020
"Naszym priorytetem od początku epidemii COVID-19 było bezpieczeństwo i zdrowie wszystkich naszych pracowników." - pisze w swoim komunikacie dział ...
Kwi 08, 2020
Antonow An-225, największy transportowy samolot świata, przywiezie do Polski niezbędne środki do walki z koronawirusem. Na wypełnionym po brzegi ...
Mar 06, 2020
Pilot Tomasz Stępniewski miał okazję pilotować samolot, w którym na drugim fotelu zasiadł generał pilot Mirosław Hermaszewski. Był to lot, który ...
Mar 03, 2020
Boeing zaoferuje armii amerykańskiej zwinny, w pełni zintegrowany, prototypowy śmigłowiec w ramach Future Attack Reconnaissance Aircraft (FARA). ...
Mar 01, 2020
Jak informuje Fundacja Biało-Czerwone Skrzydła oraz profil European Airshows, fani polskich historycznych odrzutowców będą niedługo wniebowzięci, ...
Lut 27, 2020
Ponowne uruchomienie silnika odrzutowca wojskowego w locie to kluczowa funkcja bezpieczeństwa, którą można zademonstrować jedynie poprzez działanie, ...
Lut 25, 2020
Zespół wokalny złożony z uczniów Ogólnokształcącego Liceum Lotniczego im. Żwirki i Wigury w Dęblinie funkcjonuje od 2015 roku. Nazwa zespołu ...
Lut 24, 2020
Nie lada wyobraźnię miał pasażer jednego z odlatujących samolotów z krakowskiego lotniska, natomiast Strażnicy na lotnisku musieli być mocno ...

Nasze wywiady

Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w tym roku przypada 100-Lecie Lotnictwa Polskiego oraz 100-Lecie Niepodległości ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które jest znane w całej Polsce. Pani Małgorzata była stewardesa PLL LOT, jedna z ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako jedni z pierwszych, oficjalny spot Międzynarodowych Pokazów Lotniczych w Radomiu. ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga 737-800, który znajduje się w warszawskim AirPoint. Teoretycznie wszystko wygląda ...
Lut 04, 2018
Wczoraj w Hotelu Aiport Okęcie odbyła się impreza Open Day Cumulusy 2017. Organizatorzy Krzysztof Sondej i Maciej Stroiński wraz z gościem specjalnym ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat swoim tańcem w tunelu aerodynamicznym, popularyzując i zwracając uwagę na nową, ...
Wrz 12, 2017
W sobotę 9 września ekipa portalu Aviation24.pl odwiedziła urocze miasteczko Kazimierz nad Wisłą. Jednak nie udaliśmy się tam tylko w celach ...
Wrz 05, 2017
W imieniu firmy Eurofighter Jagdflugzeug GmbH i jej firm partnerskich z przyjemnością zapraszamy na briefing prasowy poświęcony możliwościom, ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 27 Maja 2020    |    Wydarzyło się: 1789 – Francuz Jean-Pierre Blanchard odbył na trasie Wrocław-Marcinowo koło Trzebnicy drugi nad terytorium dzisiejszej Polski załogowy lot balonem (17 dni po swym pierwszym locie nad Warszawą). 1919 – Amerykański hydroplan Curtiss NC-4 zakończył w Lizbonie pierwszy w historii przelot (z międzylądowaniami) przez Atlantyk. 1955 – Dokonano oblotu francuskiego samolotu pasażerskiego Sud Aviation Caravelle. 1957 – W Kirtland w stanie Ohio bombowiec B-36 Peacemaker zgubił nieuzbrojoną bombę atomową. 1977 - 69 osób zginęło na Kubie w katastrofie należącego do Aerofłotu Iła-62. 1999 - Rozpoczęła się misja STS-96 wahadłowca Discovery. 2009 - Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz TMA-15. 1914 - Urodził się Bohdan Arct, polski lotnik, pisarz (zm. 1973).

Lotnicza książka

Mar 17, 2020
"Czy pracę pilota można przedstawić w sposób lekki, zrozumiały i dowcipny? Okazuje się, że TAK. Kapitan Dariusz Kulik robi to z prawdziwym znawstwem, ...
Lut 22, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazało się drugie (poprawione i uzupełnione) wydanie książki autorstwa Michała ...
Lut 19, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazała się książka autorstwa Michała Imiołka, pt. „W stronę dronów czyli kilka słów ...
Paź 26, 2019
Jeśli ktoś wciąż czuje niedosyt po hucznych, lipcowych obchodach 50. rocznicy lądowania człowieka na Księżycu, może go zaspokoić sięgając po ...
Wrz 05, 2019
Tak pisze o swojej książce autor, Stanisław Śmist" - "Prawdy, mity i opowiadania przedstawione w niniejszej książce, zostały zapisane przeze mnie już ...
Sie 09, 2019
Wspólny cel, współzawodnictwo i duże zaplecze finansowe - to kluczowe elementy sukcesu w eksploracji kosmosu. Po lądowaniu na Księżycu na wiele lat ...
Cze 22, 2019
Tylko dwunastu ludzi stąpało po powierzchni Księżyca. Jest ich wśród nas coraz mniej. Wypowiedzi tych, którzy pozostali jeszcze przy życiu, zebrał ...
Gru 27, 2018
Zbliża się koniec roku w którym obchodzimy 100-rocznicę Odzyskania Niepodległości przez Polskę. Obchodziliśmy w tym roku co najmniej setkę różnych ...
Lis 14, 2018
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie zaprasza na oblot książki pt. "Dotykając nieba. Śpiewnik pieśni i piosenek lotniczych", w czwartek 6 grudnia 2018 ...

Nasze Video

Sie 25, 2019
Równo rok temu mieliśmy przyjemność uczestniczyć w treningach oraz samych pokazach lotniczych zorganizowanych w ramach Air Show Radom 2018. Ponieważ ...
Maj 19, 2019
W ramach Nocy Muzeów, 100-lecia Eskadry Kościuszkowskiej, 90-lecia lotu atlantyckiego Ludwika Idzikowskiego i 30-lecia MiGa-29, Niebo bez Granic ...
Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez granic" w roku 100-lecia Niepodległości Polski i 100-lecia Biało-Czerwonej ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , W-3W/W-3WA Sokół, Mi-14 i Mi-2, Mi-8 i W-3 Sokół, Mi-17, Mi-24 oraz Mi-2. Samoloty ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim Okęciu wylądował nowy nabytek LOT-u Dreamliner B787-9. Przyleciał wprost z Everett, ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś możecie zobaczyć co działo się podczas konferencji prasowej tego oszałamiającego ...
Top