piątek, 07 luty 2020 14:15

Kosmiczne śmieci pod lupą PAK.

Napisane przez polska-zbrojna
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Kosmiczne śmieci pod lupą PAK. Foto: esa.int

Kosmiczni śmieciarze i orbitalni mechanicy? Takie zawody to wbrew pozorom nieodległa przyszłość. A wszystko z powodu milionów śmieci, które znajdują się w kosmosie. Kolejne instytucje uruchamiają programy, które mają pomóc w uprzątnięciu orbity. W kilku takich projektach bierze udział Polska Agencja Kosmiczna, wykazać się mogą polscy naukowcy i przedstawiciele biznesu.

Gdy astronauci podczas spaceru kosmicznego naprawiają telskop Hubble’a, ich stacja kosmiczna zostaje uszkodzona – uderzają w nią szczątki rosyjskiego satelity. Zdarzenie jest tragiczne w skutkach – ginie niemal cała załoga misji. Dwoje astronautów, którym udało się przeżyć, rozpoczyna dramatyczną walkę o przetrwanie. Tak wygląda scenariusz filmu „Grawitacja”, nagrodzonego aż siedmioma Oscarami, tyle że ukazany na ekranie problem istnieje naprawdę.

Kosmiczny śmietnik

W tym roku miną 63 lata, odkąd na orbicie Ziemi pojawił się pierwszy sztuczny satelita. Był to radziecki Sputnik 1. Od tego czasu do przestrzeni kosmicznej trafiły tysiące tego typu obiektów. Wśród nich były satelity badawcze, meteorologiczne, telekomunikacyjne, nawigacyjne czy rozpoznawcze. Misja większości z nich została już dawno zakończona, ale cały czas pozostają one w przestrzeni kosmicznej. – Kosmiczne śmieci, nawet te najmniejsze, które znajdują się w przestrzeni kosmicznej stanowią ogromne zagrożenie. Poruszają się z ogromną prędkością, więc nawet kiedy bardzo mały obiekt zderzy się z dużym, może go po prostu uszkodzić – mówi prof. Maciej Konacki z Polskiej Agencji Kosmicznej. – W efekcie zderzenia takie obiekty mogą wygenerować nawet kilka tysięcy kolejnych odłamków – dodaje.

Zgodnie z danymi Europejskiej Agencji Kosmicznej (dane ze stycznia 2019 roku), w przestrzeni kosmicznej wokół Ziemi znajduje się 5400 obiektów, których rozmiar przekracza jeden metr, 34 tys. obiektów jest (w tym dwa tysiące działających satelitów) większych niż 10 cm, 900 tys. obiektów większych niż jeden centymetr oraz 130 000 000 mniejszych. Z każdym dniem pojawiają się kolejne, nic więc dziwnego, że ryzyko kolizji rośnie.

Do jednego z najniebezpieczniejszych zdarzeń związanych z kosmicznymi śmieciami doszło w 2009 roku. Amerykański satelita telekomunikacyjny Iridium 33 zderzył się z innym, nieczynnym już rosyjskim wojskowym — Kosmos 2251. W wyniku zdarzenia oba obiekty rozpadły się na tysiące fragmentów.

Niebezpieczeństwo nie ominęło także jednego z pięciu polskich satelitów orbitujących wokół Ziemi. Pod koniec ubiegłego roku BRITE2-PL Heweliusz, który umożliwia obserwację zmian jasności gwiazd, znalazł się bardzo blisko fragmentu rakiety Pegasus. Fakt, że nie doszło do zderzenia, eksperci oceniają w kategoriach cudu, ponieważ oba pędzące z prędkością 15 tys. km/h obiekty minęły się zaledwie o 11 metrów.

Czym groziłoby zderzenie? Z perspektywy Ziemi problem kosmicznych śmieci może się wydawać abstrakcyjny, jednak tak nie jest. Sztuczne satelity, które orbitują wokół Ziemi, spełniają wiele zadań, zapewniają łączność, umożliwiają komunikację, dzięki pozyskiwanymi przez nie danymi funkcjonuje np. wiele aplikacji, które każdy ma w swoim telefonie. Nic więc dziwnego, że to tak ważne, aby pozostały sprawne jak najdłużej.

Jednak bezpieczeństwo orbitujących satelitów jest ważne także z przyziemnych – dosłownie — powodów. Zdarza się bowiem, że znajdujące się w przestrzeni kosmicznej obiekty, są dezorbitowane przez swoich właścicieli. Wówczas są one kierowane do atmosfery, gdzie w większości ulegają spaleniu. Fragmenty, które przetrwają ten proces, lądują w oceanach. Agencje kosmiczne wyznaczyły nawet specjalny rejon, gdzie kosmiczne szczątki mogą bezpiecznie lądować. „Kosmiczny cmentarz” — bo tak potocznie mówi się o tym miejscu — znajduje się na Pacyfiku, z dala od lądu. Żywot w nim zakończyło już 250 obiektów. Największym była stacja kosmiczna Mir, której szczątki spoczęły na głębokości 4 kilometrów w 2001 roku.

Znacznie gorzej wygląda sytuacja, kiedy kosmiczne śmieci spadają na Ziemię samoistnie. Takie zdarzenie miało miejsce między innymi w 2001 roku, gdy elementy rakiety Delta II, która osiem lat wcześniej wyniosła na orbitę satelitę GPS, spadły na teren Arabii Saudyjskiej. Jeszcze poważniej wyglądał wypadek, który miał miejsce w 1978 roku. Wówczas radziecki satelita Kosmos 954 runął na teren Kanady, rozprzestrzeniając radioaktywne paliwo, które znajdowało się na jego pokładzie. Wielokrotnie także szczątki chińskich satelitów znajdowano na terenie Tajlandii. Do niebezpiecznego zdarzenia doszło również na Kubie. W 1979 roku fragment stacji Skylab spadł na farmę, zabijając pasącą się krowę.

Europa ma satelity na oku

Na razie jedynym sposobem radzenia sobie z kosmicznymi śmieciami jest ich obserwacja. Takie działanie od wielu lat prowadzi NASA. Dzięki temu powstaje specjalny katalog, w którym można znaleźć informacje o orbitujących w przestrzeni kosmicznej odpadach. W 2015 roku podobny program wdrożyła także Komisja Europejska. EU Space Surveillance and Tracking (EUSST), czyli europejski program nadzorowania i śledzenia przestrzeni kosmicznej zainicjowało pięć państw — Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania i Wielka Brytania. Trzy lata później dołączyła do nich Portugalia, Rumunia, a także Polska. — Fakt, że Polska weszła do tego konsorcjum, pokazuje, że na poziomie merytorycznym, gdzie liczą się argumenty, zasoby, ludzie, mamy mocną pozycję – mówi Michał Szaniawski, prezes Polskiej Agencji Kosmicznej.

Polska w ramach działalności w EUSST podjęła się zbudowania tzw. krajowego systemu świadomości sytuacyjnej w przestrzeni kosmicznej. Chodzi m.in. o utworzenie globalnej sieci, która miałaby przetwarzać dane zgromadzone przez znajdujące się na całym świecie polskie teleskopy. Ważną rolę w tym projekcie odgrywają m.in. te, które ulokowaliśmy w Republice Południowej Afryki, Australii i Argentynie (powstały w ramach programu Solaris). Ich pierwotnym przeznaczeniem było poszukiwanie planet pozasłonecznych w układach gwiazd podwójnych, teraz znalazły nowe zastosowanie.

 

Jak mówi prof. Maciej Konacki z PAK, naukowcy dzięki wykonanym za pomocą teleskopów zdjęciom określają położenie znajdujących się w przestrzeni kosmicznej obiektów, a także orbitę, po której się poruszają. Dzięki temu, można z wyprzedzeniem określić, w jakiej pozycji znajdą się za jakiś czas i czy nie zagrażają innym elementom w kosmosie. – Jeśli istnieje niebezpieczeństwo, że dojdzie do zderzenia, taka informacja jest przekazywana operatorom satelitów. Wówczas mogą oni interweniować, na przykład manewrując obiektem – mówi naukowiec. Zaznacza jednak, że nie zawsze jest to możliwe, bo nie wszystkie satelity, m.in. polski BRITE2-PL Heweliusz, są wyposażone w silnik. – Musimy też pamiętać o ilości paliwa. Każdy manewr powoduje, że go ubywa, co może znacznie skrócić żywotność danego obiektu – dodaje.

Wszystkie dane gromadzone przez polskich naukowców trafiają do funkcjonującego w ramach agencji Narodowego Centrum Operacyjnej Świadomości Sytuacyjnej Przestrzeni Kosmicznej, które je przetwarza, a następnie przekazuje do EUSST.

Na działalność obserwacyjną w europejskim programie nadzorowania PAK otrzymała grant w wysokości 1,8 mln euro. Kolejny jest właśnie negocjowany. Zgodnie z zapowiedzią prezesa agencji, ma być on znacznie wyższy i zostanie przeznaczony na rozbudowę infrastruktury. Jednak jak zaznacza prof. Konacki, prowadzenie tego typu działalności ma wpływ na wiele dziedzin. – Jeżeli będziemy chcieli wynosić w przestrzeń kosmiczną własne satelity, np. wojskowe, powinniśmy wiedzieć, co się dzieje na orbicie, bo to przełoży się na poziom ich bezpieczeństwa. Nie powinniśmy w tej kwestii polegać tylko na informacjach od innych państw – wyjaśnia.

Jednak naukowcy wiedzą, że sama obserwacja nie jest rozwiązaniem docelowym. Każdego dnia w przestrzeni kosmicznej pojawiają się bowiem kolejne obiekty. Tylko należąca do amerykańskiego przedsiębiorcy Elona Muska firma SpaceX zamierza w najbliższych latach wysłać w kosmos liczącą tysiące sztuk konstelację satelitów, które zapewnią dostęp do Internetu w każdym zakątku Ziemi. A przecież odrębne programy kosmiczne mają także inne firmy czy instytucje badawcze.

Polska Agencja Kosmiczna szacuje, że w ciągu 10 lat na orbicie znajdzie się 50 tysięcy satelitów. Takie zagęszczenie może spotęgować liczbę wypadków, ale nie jest to jedyny problem. Zaśmiecona orbita może utrudnić także prace astronomom, którzy w swoich teleskopach będą widzieli przede wszystkim świecące obiekty, które w kosmos wysłał człowiek.

Specjaliści z PAK oceniają, że aby zapanować nad sytuacją w kosmosie konieczne będzie wprowadzenie regulacji, podobnych do tych, jakie funkcjonują w lotnictwie. Space Traffic Management ma nie tylko pomóc w koordynacji ruchem obiektów w kosmosie, ale także nadzorować wysyłanie na orbitę kolejnych.

Europejska Agencja Kosmiczna w ramach programu Active Debris Removal (ang. aktywne usuwanie śmieci) stara się znaleźć rozwiązania, które mogłoby pomóc zautomatyzować proces usuwania śmieci. Jednym z rozwiązań jest wysyłanie w przestrzeń kosmiczną satelitów, które ściągałyby orbitujące elementy do atmosfery. Pierwsza taka misja ClearSpace-1 ma się odbyć w 2025 roku. Wówczas z przestrzeni kosmicznej ma zniknąć ważący 100 kg fragment rakiety. Zgodnie z założeniami agencji, także same satelity mogłyby być w przyszłości serwisowane na orbicie.

Michał Szaniawski przewiduje, że za 5-10 lat takie usługi staną się powszechne. – Jeśli dany satelita był drogi, jego właściciel może chcieć go na przykład zatankować, aby przedłużyć jego żywot. Istnieje też inna opcja – jeśli dany obiekt był na przykład wyposażony w panele słoneczne, właścicielowi może zależeć na tym, aby je odzyskać i wykorzystać przy kolejnych projektach – mówi prezes PAK. Zapewnia także, że polski sektor kosmiczny ma szanse, aby zaistnieć w obu obszarach. – Musimy rozwijać technologię, której jeszcze nie ma, ale wkrótce będzie niezbędna. To wielka szansa zarówno dla instytucji naukowych jak i przedstawicieli przemysłu – zaznacza.

Źródło: polska-zbrojna

Czytany 1239 razy

Skomentuj

Twój komentarz zostanie opublikowany po akceptacji administratora. Zasady publikacji komentarzy pod publikacjami znajdziesz pod linkiem: https://aviation24.pl/polityka-prywatnosci

Redakcja poleca

Mar 05, 2020
Sezon pikników i pokazów lotniczych zbliża się wielkimi krokami. Postanowiliśmy więc tak jak w zeszłym roku zebrać wszystkie daty, potrzebne linki i ...
Lut 24, 2020
Od jutra, 25 lutego 2020 r. w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie będzie dostępna nowa atrakcja – symulator myśliwca MiG-29, wypożyczony przez ...
Lut 19, 2020
Dokładnie 101 lat temu 19 lutego 1919 roku, została wprowadzona do użytku polska odznaka pilota, popularnie nazywana „Gapą”. Odznakę zaprojektował ...
Lut 18, 2020
Budowa sześciu nowoczesnych hangarów na lotnisku w Darłowie dobiega końca. Będą w nich stacjonowały śmigłowce AW101 przeznaczone do zwalczania ...
Sie 08, 2019
W ostatni weekend sierpnia 2021 roku odbędą się w Radomiu kolejne Międzynarodowe Pokazy Lotnicze Air Show - zapowiedział wiceminister obrony ...
Lip 06, 2019
Aspirant sztabowy Radosław Szukała, na co dzień kierownik Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego Wydziału Prewencji i Patrolowego w Komendzie Miejskiej ...
Lip 10, 2019
10 lipca 2019 r. odbył się premierowy pokaz samolotu solarnego zbudowanego przez studentów Akademii Górniczo-Hutniczej. Bezzałogowa konstrukcja ...
Lip 10, 2019
115 lat temu urodził się pułkownik pilot Zdzisław Krasnodębski, twórca i pierwszy dowódca legendarnego myśliwskiego Dywizjonu 303, który wsławił się ...
Lip 04, 2019
Portal Polska-zbrojna.pl opublikował rozmowę z ministrem obrony narodowej Mariuszem Błaszczakiem. "Nie powierzamy naszego bezpieczeństwa wyłącznie ...

Najczęściej czytane

Mar 06, 2020
Pilot Tomasz Stępniewski miał okazję pilotować samolot, w którym na drugim fotelu zasiadł generał pilot Mirosław Hermaszewski. Był to lot, który ...
Mar 03, 2020
Boeing zaoferuje armii amerykańskiej zwinny, w pełni zintegrowany, prototypowy śmigłowiec w ramach Future Attack Reconnaissance Aircraft (FARA). ...
Mar 01, 2020
Jak informuje Fundacja Biało-Czerwone Skrzydła oraz profil European Airshows, fani polskich historycznych odrzutowców będą niedługo wniebowzięci, ...
Lut 27, 2020
Ponowne uruchomienie silnika odrzutowca wojskowego w locie to kluczowa funkcja bezpieczeństwa, którą można zademonstrować jedynie poprzez działanie, ...
Lut 25, 2020
Zespół wokalny złożony z uczniów Ogólnokształcącego Liceum Lotniczego im. Żwirki i Wigury w Dęblinie funkcjonuje od 2015 roku. Nazwa zespołu ...
Lut 24, 2020
Nie lada wyobraźnię miał pasażer jednego z odlatujących samolotów z krakowskiego lotniska, natomiast Strażnicy na lotnisku musieli być mocno ...
Gru 14, 2019
LPR pozyska do swojej lotniczej floty dwa zupełnie nowe małe odrzutowe samoloty Learjet 75 Liberty. 13 grudnia 2019 r. w Centrali Lotniczego ...
Gru 11, 2019
Choć 100-lecie polskiego lotnictwa obchodziliśmy w zeszłym roku, to właśnie teraz 12 grudnia 2019 roku Narodowy Bank Polski wpro­wadza do obiegu ...
Gru 06, 2019
6 grudnia 2019 r. na placu przed pomnikiem Bohaterskim Lotnikom Dęblińskiej Szkoły Orląt odbyła się 123 Promocja Oficerska. Wśród zaproszonych gości ...
Gru 09, 2019
W 8. Bazie Lotnictwa Transportowego odbył się lot pożegnalny generała brygady pilota doktora Mirosława Jemielniaka, byłego dowódcy 3. Skrzydła ...
Gru 03, 2019
Lotnisko Strachowice niedługo stanie się niezwykle ważnym miejscem na wojskowej mapie. Właśnie w tym miejscu powstanie baza transportowa Sił ...
Gru 10, 2019
Kapitan pilot Mieczysław Medwecki jest pierwszym poległym polskim lotnikiem i zarazem pierwszym poległym lotnikiem państw walczących z III Rzeszą w ...

Nasze wywiady

Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w tym roku przypada 100-Lecie Lotnictwa Polskiego oraz 100-Lecie Niepodległości ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które jest znane w całej Polsce. Pani Małgorzata była stewardesa PLL LOT, jedna z ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako jedni z pierwszych, oficjalny spot Międzynarodowych Pokazów Lotniczych w Radomiu. ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga 737-800, który znajduje się w warszawskim AirPoint. Teoretycznie wszystko wygląda ...
Lut 04, 2018
Wczoraj w Hotelu Aiport Okęcie odbyła się impreza Open Day Cumulusy 2017. Organizatorzy Krzysztof Sondej i Maciej Stroiński wraz z gościem specjalnym ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat swoim tańcem w tunelu aerodynamicznym, popularyzując i zwracając uwagę na nową, ...
Wrz 12, 2017
W sobotę 9 września ekipa portalu Aviation24.pl odwiedziła urocze miasteczko Kazimierz nad Wisłą. Jednak nie udaliśmy się tam tylko w celach ...
Wrz 05, 2017
W imieniu firmy Eurofighter Jagdflugzeug GmbH i jej firm partnerskich z przyjemnością zapraszamy na briefing prasowy poświęcony możliwościom, ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 1 Kwietnia 2020    |    Wydarzyło się: 1930 – Polskie Linie Lotnicze LOT uruchomiły pierwsze połączenie międzynarodowe. 1945 - Polskie Linie Lotnicze LOT wznowiły rejsy na liniach krajowych. 1969 – Rozpoczęły działalność linie lotnicze Air Jamaica. 1970 - W katastrofie należącego do Royal Air Maroc samolotu Sud Aviation Caravelle w Casablance zginęło 61 spośród 82 osób na pokładzie. 1970 - W katastrofie należącego do Aerofłotu samolotu An-24 w Nowosybirsku zginęło 45 osób. 2001 - Amerykański samolot szpiegowski EP-3 po kolizji z chińskim myśliwcem został zmuszony do awaryjnego lądowania na terytorium Chin. 24-osobową załogę zwolniono po 12 dniach. 1906 - Urodził się Aleksander Jakowlew, rosyjski konstruktor lotniczy (zm. 1989). 1910 - Siergiej Anochin, radziecki lotnik, szybownik (zm. 1986).

Lotnicza książka

Mar 17, 2020
"Czy pracę pilota można przedstawić w sposób lekki, zrozumiały i dowcipny? Okazuje się, że TAK. Kapitan Dariusz Kulik robi to z prawdziwym znawstwem, ...
Lut 22, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazało się drugie (poprawione i uzupełnione) wydanie książki autorstwa Michała ...
Lut 19, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazała się książka autorstwa Michała Imiołka, pt. „W stronę dronów czyli kilka słów ...
Paź 26, 2019
Jeśli ktoś wciąż czuje niedosyt po hucznych, lipcowych obchodach 50. rocznicy lądowania człowieka na Księżycu, może go zaspokoić sięgając po ...
Wrz 05, 2019
Tak pisze o swojej książce autor, Stanisław Śmist" - "Prawdy, mity i opowiadania przedstawione w niniejszej książce, zostały zapisane przeze mnie już ...
Sie 09, 2019
Wspólny cel, współzawodnictwo i duże zaplecze finansowe - to kluczowe elementy sukcesu w eksploracji kosmosu. Po lądowaniu na Księżycu na wiele lat ...
Cze 22, 2019
Tylko dwunastu ludzi stąpało po powierzchni Księżyca. Jest ich wśród nas coraz mniej. Wypowiedzi tych, którzy pozostali jeszcze przy życiu, zebrał ...
Gru 27, 2018
Zbliża się koniec roku w którym obchodzimy 100-rocznicę Odzyskania Niepodległości przez Polskę. Obchodziliśmy w tym roku co najmniej setkę różnych ...
Lis 14, 2018
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie zaprasza na oblot książki pt. "Dotykając nieba. Śpiewnik pieśni i piosenek lotniczych", w czwartek 6 grudnia 2018 ...

Nasze Video

Sie 25, 2019
Równo rok temu mieliśmy przyjemność uczestniczyć w treningach oraz samych pokazach lotniczych zorganizowanych w ramach Air Show Radom 2018. Ponieważ ...
Maj 19, 2019
W ramach Nocy Muzeów, 100-lecia Eskadry Kościuszkowskiej, 90-lecia lotu atlantyckiego Ludwika Idzikowskiego i 30-lecia MiGa-29, Niebo bez Granic ...
Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez granic" w roku 100-lecia Niepodległości Polski i 100-lecia Biało-Czerwonej ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , W-3W/W-3WA Sokół, Mi-14 i Mi-2, Mi-8 i W-3 Sokół, Mi-17, Mi-24 oraz Mi-2. Samoloty ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim Okęciu wylądował nowy nabytek LOT-u Dreamliner B787-9. Przyleciał wprost z Everett, ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś możecie zobaczyć co działo się podczas konferencji prasowej tego oszałamiającego ...
Top