czwartek, 05 listopad 2020 17:29

Rocznica pierwszego lotu bojowego rodzącego się polskiego lotnictwa w 1918 roku.

Napisane przez MSP
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Grudziądz - Morane-Saulnier Grudziądz - Morane-Saulnier Foto: MSP

W dniu 95-lecia powstania Szkoły Orląt wspomnieć należ tę nieprzypadkową datę. Datę pierwszego lotu bojowego rodzącego się polskiego lotnictwa – 5 listopada 1918 roku – to wtedy por. pil. Stefan Bastyr i por. obs. Janusz de Beaurain wykonali pierwszy start w kształtującym się dopiero państwie polskim.

Do 1931 roku dla uczczenia tego wydarzenia dzień 5 listopada był obchodzony jako nieformalne święto polskiego lotnictwa wojskowego. 5 listopada 1925 roku – równo 95 lat temu – ukazał się w Grudziądzu pierwszy symboliczny rozkaz organizacyjny Szkoły Orląt, którą minister spraw wojskowych powoływał jako Oficerską Szkołę Lotnictwa (od 1927 roku w Dęblinie) rozpoczynając piękna kartę polskich skrzydeł.

Pod koniec 1918 roku, gdy w Europie kończyła się już „wielka wojna”, po wieloletniej niewoli zaczęła się odradzać niepodległa Polska. Powrót na mapę świata nie był jednak łatwy. Większość obszarów przyszłej II Rzeczypospolitej Polacy musieli zdobyć z bronią w ręku. Wojna o granice państwa polskiego zaczęła się w nocy z 31 października na 1 listopada 1918 roku we Lwowie.

Oddziały ukraińskie zaskoczyły Polaków, posiadały również przewagę w liczbie żołnierzy i uzbrojeniu strzeleckim. Ukraińcy nie dołożyli jednak starań, by przejąć z rąk oficerów austro-węgierskich lwowskie lotnisko – Lewandówkę. O zajęciu lotniska pomyśleli za to oficerowie zgrupowani w Polskiej Organizacji Wojskowej. Zaskoczeni sprawną akcją ukraińską, niektórzy z polskich lotników zostali odcięci we wschodniej, ukraińskiej części miasta, lecz inni wykorzystali chaos panujący na lotnisku i zmusili austro-węgierskiego dowódcę lotniska do oddania władzy Polakom.

Od 2 listopada władza nad lotniskiem znajdowała się w rękach trzech oficerów: por. pil. Stefana Bastyra, por. obs. Janusza de Beaurain i ppor. obs. Władysława Torunia. Dysponowali oni 18 samolotami, które trzeba było jednak wyremontować. Ponad dwa dni dwóch obserwatorów i pilot remontowało samoloty, pilnowało majątku na lotnisku (dysponując jednym uszkodzonym karabinem) i bezskutecznie upraszało Naczelną Komendę Obrony Lwowa o jakąkolwiek pomoc.

Mimo braku wsparcia lotnicy utrzymali się w Lewandówce. 5 listopada na lotnisku stał gotowy do lotu samolot wywiadowczy Brandenburg C.I. Około godziny 10.00 por. pil. Stefan Bastyr i por. obs. Janusz de Beaurain poderwali maszynę w powietrze, w ich intencjach – „w obronie polskości Lwowa”. Na rozkaz Naczelnej Komendy Obrony Lwowa zaatakowali oni dworzec kolejowy w podlwowskiej Persenkówce, gdzie rozładowywały się oddziały Ukraińskich Strzelców Siczowych. Por. de Beaurain z wysokości 400 metrów wyrzucił ręcznie 3 bomby o wadze 15 kg każda. Dwie z nich wybuchły między torami, a trzecia w stosie cegieł na rampie. Tego dnia Polacy wykonali jeszcze dwa inne loty, podczas, których ponownie zbombardowali dworzec w Persenkówce, rozpoznali sytuację militarną w mieście i rozrzucili ulotki nawołujące do wstąpienia w szeregi Wojska Polskiego.

Straty Ukraińców były raczej niewielkie, ale nalot miał ogromne znaczenie psychologiczne, tym bardziej, że Polacy w Galicji Wschodniej mieli wtedy swego rodzaju „monopol” na wsparcie lotnicze. Polskie samoloty mogły niemal bezkarnie rozpoznawać sytuację we Lwowie i jego okolicach, a także bombardować i ostrzeliwać żołnierzy ukraińskich z broni pokładowej. Lotnictwo okazało się także niezwykle przydatne do komunikacji między oblężonym Lwowem, a Polską Komisją Likwidacyjną w Krakowie i rządem w Warszawie.

Znaczenie samolotów z polskimi znakami dla żołnierzy we Lwowie dobrze oddaje cytat ze wspomnień uczestnika walk o Lwów, późniejszego pilota Zdzisława Harlendera:” Pierwszy raz ujrzałem polski płatowiec w 1918 roku, w chłodny dzień późnej jesieni, leżąc na rogu jakiejś tam ulicy we Lwowie. Nisko, nad dachami domów, samolot poszybował nad Cytadelę i tam rzucił bombę oraz zagrał karabinami maszynowymi. Zapewne nie wyrządził wiele szkody żołnierzom, ukrytym za grubymi murami – wiem jednak, że widok polskiego płatowca podniósł niebywale nasz animusz bojowy”. Kolejnego dnia 6 listopada polska załoga odbyła już typowe planowe loty bojowe –bombardowanie i ostrzał okopów z broni pokładowej.

Patriotyzm i ofiarna postawa polskich lotników we Lwowie nie pozostała bez echa. Na pamiątkę lotu Bastyra i de Beauraina dzień 5 listopada był w Polsce świętem lotnictwa aż do 1931 roku, kiedy to na fali sukcesu por. pil. Franciszka Żwirki i inż. Stanisława Wigury w Challenge`u `32 o dokonaniach lotników lwowskich nieco zapomniano. Dziś 5 listopada 1918 roku uznawany jest za symboliczną datę narodzin „polskich skrzydeł”. (uroczystości odsłonięcia pomnika lotnika 11 listopada 1932r. opisujemy na naszej stronie z sierpnia br.).

Literatura:

1.” Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa,” red. M. Romeyko, Warszawa 1933.

2.” Pierwszy lot w historii polskiego lotnictwa wojskowego, red. M. Niestrawski, 2013.

Materiał przygotowany przez Dr Romana Kozłowskiego / Muzeum Sił Powietrznych

Czytany 644 razy

Skomentuj

Twój komentarz zostanie opublikowany po akceptacji administratora. Zasady publikacji komentarzy pod publikacjami znajdziesz pod linkiem: https://aviation24.pl/polityka-prywatnosci

Redakcja poleca

Gru 29, 2020
Ciężko teraz mówić o lotniczych imprezach w Polsce w 2021 roku, kiedy nie wiadomo czy uporamy się z epidemią Covid-19. Jednak już w zeszłym roku ...
Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Paź 09, 2020
Już wkrótce pierwsi komercyjni pasażerowie mogą podróżować z naddźwiękową prędkością. Zbudowany właśnie odrzutowiec poleci po raz pierwszy ...
Paź 07, 2020
Brzydka może być pogoda, brzydki może być oddech, brzydkich kobiet nie ma, tylko wina czasem brak (żeby nie wyjść na męskiego szowinistę - dotyczy to ...
Paź 01, 2020
Czy to sen czy jawa? Tym pytaniem można by w zasadzie rozpocząć ten nietypowy przegląd modelarskich konstrukcji lotniczych. Jednak po bliższym ...
Cze 25, 2020
W związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie katastrofy lotu PIA PK8303 w Karaczi, w którym uczestniczyło 99 osób, w tym 8 członków załogi, ...
Cze 24, 2020
Należąca do sił Włoskich Sił Powietrznych (AMI) baza w Aviano była świadkiem historycznego wydarzenia. Po raz pierwszy wykonano w niej tzw. marsz ...
Cze 22, 2020
Wczoraj doszło do kolejnej interwencji funkcjonariuszy Grupy Interwencji Specjalnych z Placówki Straży Granicznej Warszawa-Okęcie na pokładzie ...
Cze 20, 2020
Dwa amerykańskie bombowce strategiczne B-2 Spirit z 509. Skrzydła Bombowego USAF, spotkały się 18 czerwca za kołem podbiegunowym z norweskimi ...

Najczęściej czytane

Gru 10, 2020
Jak informuje organizacja Laguna's Spitfire Legacy, brytyjskie samoloty z czasów IIWŚ upamiętnią latem 2021 roku historię udziału polskich żołnierzy, ...
Gru 11, 2020
Lotnicza Akademia Wojskowa nieustannie inwestuje w nowoczesny sprzęt szkoleniowy. W tym roku zakupiono nowe urządzenie symulacji lotu Diamond ...
Gru 14, 2020
Prace związane z realizacją inwestycji polegającej na modernizacji wystawy plenerowej dobiegają końca. Wiosną zrealizowany został już pierwszy etap ...
Paź 18, 2020
Od roku w pracowni aerografu Przemysława Drozda powstaje model TS-11 Biało-czerwonej Iskry nr 5. Jedyny taki istniejący model w imponującej skali 1:7 ...
Paź 15, 2020
Rodzice siedmioletniego Polaka, który zginął w katastrofie lotniczej w 2018 r., wytoczyli proces przeciwko Irish Parachute Club i właścicielom ...
Paź 13, 2020
Krzysztof z Zebrzydowic ma 50 lat. Lubi kontakt z przyrodą, zapach traw i powiew wiatru. Od zawsze chciał być pilotem i powtarza, że „Wiatr to jego ...
Paź 12, 2020
Jak informuje pilot Kamil Skorupski, ten można powiedzieć, szalony pomysł powstał prawie dwa lata temu. Jego pomysłodawcami są Paweł Jakubowski i ...
Paź 11, 2020
W dniu wczorajszym dwa samoloty, w tym jeden ultralekki Alpi Pioneer 300 i turystyczny Robin DR.400/140 Major zderzyły się w powietrzu na terenie ...
Paź 09, 2020
Dzisiaj portal Echodnia.eu pisze o przebiegu prac na radomskim lotnisku. - "Bez najmniejszych opóźnień trwa budowa Portu Lotniczego Warszawa – Radom ...
Cze 01, 2020
Agenci celni Hong Kongu odkryli 217 kilogramów kokainy ukrytej w silniku odrzutowym. To prawdopodobnie pierwszy w historii przemyt narkotyków, gdzie ...
Maj 30, 2020
Amerykańskie Siły Marynarki Wojennej na rejon Europy i Afryki poinformowały, że 26 maja dwa samoloty Su-35 należące do sił powietrznych Federacji ...
Maj 29, 2020
Jak podkreśla Dowódca 2 SLT gen. bryg. pil. Ireneusz Nowak, realizowana przez Amerykanów operacja Bomber Task Force to obejmująca bardzo długi ...

Nasze wywiady

Paź 27, 2020
W tym roku minęło 60 lat od wielkiej defilady lotniczej nad polami Grunwaldu. Wciąż żyje kilku pilotów, którzy uczestniczyli w pokazie, który odbył ...
Lis 28, 2018
Był październik 1980 roku, kiedy dyrekcja zakładów PZL Świdnik zgodziła się na udział śmigłowca Mi-2 SP-SAP w zachodniej produkcji "Tylko dla twoich ...
Wrz 10, 2020
Na początku września odwiedziliśmy Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie, gdzie mieliśmy okazję porozmawiać z Panem Dyrektorem Pawłem Pawłowskim. Pan ...
Paź 14, 2018
Za nami już 9. edycja słynnej Nocy w Instytucie Lotnictwa. Ponieważ w tym roku przypada 100-Lecie Lotnictwa Polskiego oraz 100-Lecie Niepodległości ...
Wrz 06, 2018
Małgorzata Nowotnik i Marian Nowotnik to lotnicze małżeństwo, które jest znane w całej Polsce. Pani Małgorzata była stewardesa PLL LOT, jedna z ...
Lip 16, 2018
Jako patron medialny Air Show w Radomiu mamy zaszczyt pokazać, jako jedni z pierwszych, oficjalny spot Międzynarodowych Pokazów Lotniczych w Radomiu. ...
Kwi 23, 2018
Postanowiliśmy to sprawdzić składając wizytę z symulatorze Boeinga 737-800, który znajduje się w warszawskim AirPoint. Teoretycznie wszystko wygląda ...
Paź 11, 2017
Siedemnastoletnia Maja Kuczyńska w krótkim czasie zachwyciła świat swoim tańcem w tunelu aerodynamicznym, popularyzując i zwracając uwagę na nową, ...

Kalendarium Wikipedii

Dzisiaj jest: 26 Stycznia 2021    |    Wydarzyło się: 1911 - Amerykanin Glenn Curtiss odbył pierwszy w historii lot na hydroplanie własnej konstrukcji. 1945 – Dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca odrzutowego McDonnell FH-1 Phantom. 1947 – W katastrofie samolotu Douglas DC-3 należącego do linii lotniczych KLM na lotnisku w Kopenhadze zginęły 22 osoby, w tym szwedzki książę Gustaw Adolf i amerykańska śpiewaczka operowa Grace Moore. 1949 - Założono indonezyjskie narodowe linie lotnicze Garuda Indonesia. 1972 – 27 osób zginęło w wyniku dokonanego przez chorwackich nacjonalistów zamachu bombowego na jugosłowiański samolot McDonnell Douglas DC-9 nad Czechosłowacją. Katastrofę cudem przeżyła stewardesa Vesna Vulović, która spadła z wysokości ponad 10 km. 1974 - W katastrofie tureckiego samolotu Fokker F28 w Izmirze zginęło 66 osób. 1962 – NASA wystrzeliła sondę księżycową Ranger 3.

Lotnicza książka

Lis 03, 2020
O polskich pilotach mówiono nieraz, że jak będzie trzeba, polecą nawet na drzwiach od stodoły. I to jest prawda. Ich odwagę oraz determinację ...
Paź 30, 2020
W latach 20. Karolina jako pierwsza Polka samodzielnie siada za sterami Basia, Anna i Jadwiga pilotują najszybsze myśliwce czasów II wojny światowej ...
Paź 25, 2020
Nakładem Kuźnicy Techniki Aeronautycznej i Kompozytowej „Draco” ukazał się album czarno-białej fotografii lotniczej oraz artystycznej autorstwa ...
Mar 17, 2020
"Czy pracę pilota można przedstawić w sposób lekki, zrozumiały i dowcipny? Okazuje się, że TAK. Kapitan Dariusz Kulik robi to z prawdziwym znawstwem, ...
Lut 22, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazało się drugie (poprawione i uzupełnione) wydanie książki autorstwa Michała ...
Lut 19, 2020
Nakładem kuźnicy techniki aeronautycznej i kompozytowej „Draco” ukazała się książka autorstwa Michała Imiołka, pt. „W stronę dronów czyli kilka słów ...
Paź 26, 2019
Jeśli ktoś wciąż czuje niedosyt po hucznych, lipcowych obchodach 50. rocznicy lądowania człowieka na Księżycu, może go zaspokoić sięgając po ...
Wrz 05, 2019
Tak pisze o swojej książce autor, Stanisław Śmist" - "Prawdy, mity i opowiadania przedstawione w niniejszej książce, zostały zapisane przeze mnie już ...
Sie 09, 2019
Wspólny cel, współzawodnictwo i duże zaplecze finansowe - to kluczowe elementy sukcesu w eksploracji kosmosu. Po lądowaniu na Księżycu na wiele lat ...

Nasze Video

Sie 25, 2019
Równo rok temu mieliśmy przyjemność uczestniczyć w treningach oraz samych pokazach lotniczych zorganizowanych w ramach Air Show Radom 2018. Ponieważ ...
Maj 19, 2019
W ramach Nocy Muzeów, 100-lecia Eskadry Kościuszkowskiej, 90-lecia lotu atlantyckiego Ludwika Idzikowskiego i 30-lecia MiGa-29, Niebo bez Granic ...
Gru 16, 2018
Lotniczy Dom Kultury Skocznia Warszawa w ramach projektu "Niebo bez granic" w roku 100-lecia Niepodległości Polski i 100-lecia Biało-Czerwonej ...
Sie 15, 2018
Dzisiaj na warszawskim niebie zobaczyliśmy: śmigłowce Mi-2 , W-3W/W-3WA Sokół, Mi-14 i Mi-2, Mi-8 i W-3 Sokół, Mi-17, Mi-24 oraz Mi-2. Samoloty ...
Mar 23, 2018
Dzisiaj dokładnie o godzinie 8:55 czasu lokalnego na warszawskim Okęciu wylądował nowy nabytek LOT-u Dreamliner B787-9. Przyleciał wprost z Everett, ...
Maj 17, 2017
Od jutra rusza sprzedaż biletów na musical "Piloci", a już dziś możecie zobaczyć co działo się podczas konferencji prasowej tego oszałamiającego ...
Top